{"id":25328,"date":"2026-02-10T06:00:00","date_gmt":"2026-02-10T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/?p=25328"},"modified":"2026-01-30T21:27:37","modified_gmt":"2026-01-30T20:27:37","slug":"bory-tucholskie-na-sciezkach-przyrodniczych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/02\/10\/bory-tucholskie-na-sciezkach-przyrodniczych\/","title":{"rendered":"Bory Tucholskie – na \u015bcie\u017ckach przyrodniczych"},"content":{"rendered":"\n

Kolejny dzie\u0144 w Parku Narodowym Bory Tucholskie zaplanowali\u015bmy typowo terenowo. Na celowniku mieli\u015bmy dwie \u015bcie\u017cki przyrodnicze (Pi\u0142a M\u0142yn oraz Wok\u00f3\u0142 jeziora lobeliowego Wielkie Gacno), ka\u017cd\u0105 na kilka godzin spaceru, ale wiedzieli\u015bmy, \u017ce z rowerami p\u00f3jdzie o wiele szybciej. Dodatkowo te trasy startowa\u0142y w tym samym miejscu, ale obie tworzy\u0142y niemal pe\u0142ne p\u0119tle, wi\u0119c da\u0142o si\u0119 zwiedzi\u0107 jedn\u0105 po drugiej. Podobnie jak poprzednio, przyda\u0142y si\u0119 foldery na ich temat, bo kolejne punkty \u015bcie\u017cek wyznacza\u0142y tylko ponumerowane s\u0142upki.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Najpierw skierowali\u015bmy si\u0119 od naszej bazy na p\u00f3\u0142noc, ku \u015bcie\u017cce Pi\u0142a M\u0142yn oznaczonej kolorem niebieskim. Kierowano j\u0105 g\u0142\u00f3wnie do uczni\u00f3w, staraj\u0105c si\u0119 przekrojowo przedstawi\u0107 faun\u0119 i flor\u0119 Parku oraz rodzaje jezior. Startowali\u015bmy na wysoko\u015bci wsi Bachorze. Zatrzymali\u015bmy si\u0119 przy tablicy informacyjnej, dowiaduj\u0105c si\u0119 przy tym, \u017ce osada pochodzi\u0142a z ko\u0144ca XVIII wieku. Maszerowa\u0142y t\u0119dy wojska napoleo\u0144skie w drodze na Moskw\u0119 w 1811 b\u0105d\u017a 1812 roku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pierwszy punkt \u015bcie\u017cki dotyczy\u0142 porost\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie, warto by\u0142o si\u0119 zatrzyma\u0107, by zobaczy\u0107 charakterystyczne „plamy” na drzewach, ale tak\u017ce kamieniach. Niekt\u00f3re gatunki wyst\u0119powa\u0142y tylko w tej cz\u0119\u015bci kraju, a og\u00f3\u0142em liczb\u0119 porost\u00f3w na terenie Parku szacowano na ponad 230.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nie znale\u017ali\u015bmy s\u0142upka z nr 2, ale w folderze wyczytali\u015bmy, \u017ce znajdowali\u015bmy si\u0119 w suboceanicznym borze \u015bwie\u017cym i mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 tu relikt polodowcowy – krzewink\u0119 o nazwie zimozi\u00f3\u0142 p\u00f3\u0142nocny. Ro\u015blina ta stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 runa le\u015bnego. Nast\u0119pny przystanek mie\u015bci\u0142 si\u0119 przy mrowisku mr\u00f3wki rudnicy. Ten rozdzia\u0142 w folderze prezentowa\u0142, jak po\u017cyteczne mog\u0105 by\u0107 owady i jak toczy si\u0119 \u017cycie spo\u0142eczne mr\u00f3wek.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pewnego rodzaju ewenementem okaza\u0142 si\u0119 punkt nr 4. Opowiada\u0142 nie tyle o przyrodzie, lecz o historii. Nawi\u0105zywa\u0142 do wspomnianego ju\u017c przemarszu wojsk i by\u0142 zwi\u0105zany z ustawionym przez \u017co\u0142nierzy krzy\u017cem napoleo\u0144skim. Tutejszy krzy\u017c stanowi\u0142 kopi\u0119 wykonan\u0105 w 1982 roku, na polecenie lokalnego le\u015bniczego, tymczasem orygina\u0142 trafi\u0142 do renowacji. Dodatkowo to miejsce opatrzono tablic\u0105 informacyjn\u0105, a nie tylko s\u0142upkiem z namalowanym numerkiem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Gdy znale\u017ali\u015bmy kolejny przystanek, w oczy rzuci\u0142a si\u0119 nam budka dla ptak\u00f3w. Rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 dok\u0142adniej, wypatrzyli\u015bmy ich wi\u0119cej i by\u0142y r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w. Te z otworami od do\u0142u s\u0142u\u017cy\u0142y nietoperzom. W tym miejscu opisano bowiem czynn\u0105 ochron\u0119 zar\u00f3wno ptak\u00f3w, jak i nietoperzy. Nim struktura lokalnego drzewostanu umo\u017cliwi\u0142aby powstanie naturalnych dziupli, takie budki spe\u0142nia\u0142y ich rol\u0119. Na jednym z drzew wypatrzyli\u015bmy tak\u017ce k\u0142od\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 bartnictwu i tego tematu dotyczy\u0142 kolejny punkt \u015bcie\u017cki. Dla mnie osobi\u015bcie zaskoczeniem by\u0142 fakt, \u017ce bartnicy sw\u00f3j zaw\u00f3d dziedziczyli i zrzeszali si\u0119 w bractwa z danego obszaru.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jad\u0105c dalej, trafili\u015bmy na k\u0142ody przearan\u017cowane na stojaki na rowery. Sugerowano pozostawienie tu rower\u00f3w, ale nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci przypi\u0119cia ich do drewnianych konstrukt\u00f3w, wi\u0119c mia\u0142am lekkie obawy. Micha\u0142 zapyta\u0142, czy chc\u0119 wej\u015b\u0107 z rowerem na k\u0142adki. Widzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie stromo, z mojej perspektywy nie by\u0142o to takie oczywiste, wi\u0119c zabrali\u015bmy si\u0119 z rowerami.<\/p>\n\n\n\n

– Nie zostawi\u0119 roweru w lesie – stwierdzi\u0142am.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Oczywi\u015bcie jazda po oko\u0142o p\u00f3\u0142metrowej, je\u015bli chodzi o szeroko\u015b\u0107, k\u0142adce, zosta\u0142a zakazana stosownym znakiem, ale ludzie z Parku, z kt\u00f3rymi o tym rozmawiali\u015bmy dzie\u0144 wcze\u015bniej, sugerowali, \u017ce mo\u017cna rower prowadzi\u0107 i informowali nas, \u017ce k\u0142adka ma jakie\u015b 200 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Faktycznie okaza\u0142o si\u0119 to wyzwaniem i r\u0119ka cz\u0119sto zaciska\u0142a hamulec, ale dali\u015bmy sobie rad\u0119. Na tym odcinku czeka\u0142y na nas a\u017c trzy przystanki i faktycznie warto by\u0142o tu dotrze\u0107, aczkolwiek przy deszczowej aurze trzeba by\u0142o liczy\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce k\u0142adka mog\u0142aby okaza\u0107 si\u0119 \u015bliska. Prawdopodobnie zbudowano j\u0105 tu, poniewa\u017c wok\u00f3\u0142 r\u00f3s\u0142 b\u00f3r bagienny.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na pocz\u0105tek mogli\u015bmy pozna\u0107 jezioro dystroficzne Kacze Oko, oznaczone numerem 7. Powsta\u0142o w miejscu bry\u0142y martwego lodu z okresu zlodowacenia po jej wytopieniu i by\u0142o jednym z mniejszych, je\u015bli chodzi o rozmiar tutejszych jezior. R\u00f3wnie\u017c fauna i flora zbiornika nie cechowa\u0142y si\u0119 zbyt du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 ze wzgl\u0119du na znaczne ilo\u015bci kwas\u00f3w organicznych i niedobory tlenu. Tym niemniej mia\u0142 spore znaczenie w kszta\u0142towaniu lokalnego bilansu wodnego poprzez magazynowanie wody. W tego typu jeziorach stopniowo gromadzi\u0142y si\u0119 osady denne, a zbiorniki zarasta\u0142y, zmieniaj\u0105c si\u0119 w torfowiska. Dzi\u0119ki obecno\u015bci pomostu widokowego mogli\u015bmy sobie pozwoli\u0107 na kr\u00f3tk\u0105 sesj\u0119 zdj\u0119ciow\u0105, zar\u00f3wno z malowniczym jeziorkiem, jak i z nami w roli g\u0142\u00f3wnej \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

K\u0142adka poprowadzi\u0142a nas dalej. Przystanek nr 8 znajdowa\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy jeziorami: Kacze Oko i P\u0142\u0119sno. Opowiada\u0142 o tym drugim. Nale\u017ca\u0142o do tzw. Strugi Siedmiu Jezior i stanowi\u0142o przyk\u0142ad jeziora rynnowego. Nazwa jeziora mog\u0142a pochodzi\u0107 od ryby p\u0142oci b\u0105d\u017a od pl\u0105saj\u0105cej czyli faluj\u0105cej wody. Zbiornik by\u0142 eutroficzny czyli bogaty w sk\u0142adniki pokarmowe, co oczywi\u015bcie doprowadzi\u0142o do bogactwa tutejszej fauny i flory. Wymieniono przyk\u0142adowe ro\u015bliny (rdestnica, trzcina pospolita) oraz zwierz\u0119ta (czapla siwa, zimorodek, wydra).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bardzo charakterystyczny obiekt prezentowa\u0142 kolejny punkt \u015bcie\u017cki. D\u0105b Bartu\u015b, bo o nim mowa, stanowi\u0142 pomnik przyrody – poj\u0119cie to wprowadzi\u0142 Aleksander von Humboldt. Drzewo liczy\u0142o sobie ju\u017c 600 lat. Wed\u0142ug folderu, w 2010 roku mierzy\u0142 7,2 metra w obwodzie. Dzi\u0119ki tabliczce mogli\u015bmy te\u017c dowiedzie\u0107 si\u0119, \u017ce mia\u0142 22 metry wysoko\u015bci. Przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 zaaran\u017cowano tak, by turysta m\u00f3g\u0142 odpocz\u0105\u0107. Znajdowa\u0142y si\u0119 tu wiata turystyczna, stoliki z \u0142awkami oraz stojak na rowery. Co ciekawe, w tej okolicy mie\u015bci\u0142a si\u0119 dawniej osada Pi\u0142a M\u0142yn (z m\u0142ynem i tartakiem), od kt\u00f3rej pochodzi\u0142a nazwa ca\u0142ej \u015bcie\u017cki przyrodniczej. Jej historia raczej by\u0142a kr\u00f3tka i zamyka\u0142a si\u0119 w XVIII wieku, w XIX wieku przesta\u0142a ju\u017c istnie\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kolejne dwa przystanki mie\u015bci\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 blisko. Najpierw mogli\u015bmy poczyta\u0107 o obszarach ochrony \u015bcis\u0142ej. Przyk\u0142ad takiego stanowi\u0142o Jezioro Olbrachta, na p\u00f3\u0142noc od \u015bcie\u017cki. Przystanek nr 11 opowiada\u0142 z kolei o konkretnym zbiorniku – Jeziorze Skrzynka. Ono r\u00f3wnie\u017c stanowi\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 Strugi Siedmiu Jezior i by\u0142o bardzo \u017cyzne. Wiele ryb znajdowa\u0142o tu odpowiednie warunki na tar\u0142o.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po pokonaniu bardzo piaszczystego odcinka \u015bcie\u017cki wyjechali\u015bmy ju\u017c na asfalt. Trafili\u015bmy na tablic\u0119 z map\u0105 p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu chojnickiego, przedstawionego w kontek\u015bcie Kaszubskiej Marszruty. Projekt zach\u0119ca\u0142 do poznawania Bor\u00f3w Tucholskich na rowerach. R\u00f3wnie\u017c i my wybrali\u015bmy na ten wyjazd wspomniany \u015brodek transportu. Dlatego chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, jad\u0105c do kolejnego punktu, jechali\u015bmy \u015bcie\u017ck\u0105 wyznaczon\u0105 wzd\u0142u\u017c asfaltowej drogi.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przedostatni punkt dotyczy\u0142 czynnej ochrony p\u0142az\u00f3w. Cz\u0119sto gin\u0119\u0142y na drogach, dlatego pracownicy Parku monitorowali odcinek Bachorze-Swornegacie, a nast\u0119pnie najbardziej ryzykowny dla zwierz\u0105t fragment odgrodzono, \u0142apano je tam do specjalnych pojemnik\u00f3w i to ludzie przenosili je na drug\u0105 stron\u0119. W p\u00f3\u017aniejszych latach zamontowano specjalne przej\u015bcia dla p\u0142az\u00f3w, aby pokonywa\u0142y t\u0119 drog\u0119 samodzielnie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Punkt 13, wie\u0144cz\u0105cy \u015bcie\u017ck\u0119 przyrodnicz\u0105 Pi\u0142a M\u0142yn, wymaga\u0142 od nas wspinaczki z rowerami na punkt widokowy. Ale by\u0142o warto! Roztacza\u0142 si\u0119 tu pi\u0119kny widok na Jezioro Charzykowskie, co oczywi\u015bcie wykorzystali\u015bmy i napstrykali\u015bmy mas\u0119 zdj\u0119\u0107. By\u0142o to drugie pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci, je\u015bli chodzi o tutejsze jeziora, cho\u0107 mie\u015bci\u0142o si\u0119 poza granicami Parku Narodowego. W folderze zach\u0119cano do ogl\u0105dania ptak\u00f3w z tego miejsca, a tak\u017ce zwracano uwag\u0119 na wysp\u0119 po lewej stronie, z racji pobliskiej osady nazywanej Wysp\u0105 Bachorsk\u0105. Pono\u0107 przed wojn\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142a harcerkom z Funki, a w 1941 roku – partyzantom.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po uko\u0144czeniu pierwszej \u015bcie\u017cki przyrodniczej, podjechali\u015bmy ponownie do wsi Bachorze, aby rozpocz\u0105\u0107 drug\u0105 tras\u0119. Po drodze, przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez most, zatrzymali\u015bmy si\u0119 nad wod\u0105 jeszcze na moment. Przejrzysta tafla pozwala\u0142a dostrzec podwodn\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Druga \u015bcie\u017cka przyrodnicza nosi\u0142a nazw\u0119 Wok\u00f3\u0142 jeziora lobeliowego Wielkie Gacno i oznaczono j\u0105 kolorem zielonym. By\u0142a nieco d\u0142u\u017csza ni\u017c poprzednia, aczkolwiek liczy\u0142a zaledwie siedem punkt\u00f3w. Przy pierwszym z nich opowiedziano o pozyskiwaniu \u017cywicy z drzew, dlatego mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 ponacinane pnie. Pocz\u0105tkowo przeznaczano do tego \u015bwierki, w p\u00f3\u017aniejszym czasie sosny. Aby drzewo mog\u0142o mimo wszystko zdrowo funkcjonowa\u0107, nie zdzierano kory na ca\u0142ym obwodzie. Dodatkowo wybierano drzewa, kt\u00f3re i tak w najbli\u017cszych latach by\u0142y przeznaczone do wyr\u0119bu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mi osobi\u015bcie bardzo spodoba\u0142 si\u0119 punkt nr 2, bo natrafili\u015bmy tu na niezwykle malownicz\u0105 wydm\u0119. Powsta\u0142a na skutek aktywno\u015bci cz\u0142owieka, bo w lasach aran\u017cowano pasy przeciwpo\u017carowe, podatne nast\u0119pnie na dzia\u0142anie wiatru. Obecnie obserwowano w tym miejscu zarastanie wydmy. W\u015br\u00f3d rosn\u0105cych tu gatunk\u00f3w wspomniano m.in. szczotlich\u0119 siw\u0105, mech p\u0142onnik czy wrzos. Z fauny dobrze czu\u0142y si\u0119 tu ptaki takie jak lelek, paj\u0105ki czy niekt\u00f3re owady.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przystanek nr 3 dotyczy\u0142 dziupli, dlatego si\u0142\u0105 rzeczy w folderze skupiono si\u0119 na zamieszkuj\u0105cych takie kryj\u00f3wki ptakach i nietoperzach, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem warunk\u00f3w \u017cycia tych drugich. Chocia\u017c odleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzy punktami \u015bcie\u017cki wydawa\u0142y si\u0119 relatywnie spore, nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej nie kry\u0142am zaskoczenia:<\/p>\n\n\n\n

– Tak si\u0119 nagle wy\u0142oni\u0142a zza krzaka – zawo\u0142a\u0142am, maj\u0105 na my\u015bli s\u0142upek z czw\u00f3rk\u0105. – My\u015bla\u0142am, \u017ce b\u0119dzie dalej.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu mogli\u015bmy poczyta\u0107 o brzozie, \u017ceruj\u0105cym na niech chrz\u0105szczu (og\u0142odek brzozowiec) oraz martwym drewnie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kawa\u0142ek dalej skr\u0119cili\u015bmy w prawo i wkr\u00f3tce zza drzew zacz\u0119\u0142o si\u0119 wy\u0142ania\u0107 Jezioro Wielkie Gacno. Jeszcze nim natrafili\u015bmy na s\u0142upek z numerem 5, podeszli\u015bmy bli\u017cej tafli wody. Brzeg by\u0142 poro\u015bni\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n

– Ta trawa jest taka zielona. Normalnie „puff” eksplozja zielono\u015bci – za\u017cartowa\u0142 Micha\u0142.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Chocia\u017c widoki ju\u017c w tym miejscu by\u0142y zachwycaj\u0105ce, warto by\u0142o pokona\u0107 jeszcze niewielki odcinek i dotrze\u0107 do specjalnie przygotowanej k\u0142adki przy kolejnym przystanku \u015bcie\u017cki przyrodniczej. Punkt nosi\u0142 nazw\u0119 Jezioro lobeliowe Wielkie Gacno. Tu zdecydowanie wsi\u0105kli\u015bmy na d\u0142u\u017cej!<\/p>\n\n\n\n

Jeziora tego typu zazwyczaj by\u0142y oligotroficzne, a wyznaczano je na podstawie obecno\u015bci jednego z trzech gatunk\u00f3w wska\u017anikowych, takich jak np. lobelia jeziorna, od kt\u00f3rej pochodzi\u0142a ich nazwa. Ro\u015blinno\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 cz\u0119sto mia\u0142a charakter torfowiskowy. Ze wzgl\u0119du na niedobory azotu i fosforu w zbiorniku by\u0142o niewiele glon\u00f3w, a przez to niewiele ryb.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wchodz\u0105c na pomost w pobli\u017cu tablicy informacyjnej, jednocze\u015bnie natrafiali\u015bmy na s\u0142upki z numerami 5 i 6. K\u0142adka mia\u0142a jakby kszta\u0142t serca, a kiedy po niej spacerowali\u015bmy, totalnie wsi\u0105k\u0142am w obserwacje wa\u017cek. Pono\u0107 w tej okolicy wyst\u0119powa\u0142o 18 z 43 gatunk\u00f3w stwierdzonych w Parku. Gdy robi\u0142am im zdj\u0119cia, Micha\u0142 \u017cartowa\u0142, \u017ce czaj\u0119 si\u0119 niczym my\u015bliwy na polowaniu. Co chwil\u0119 wo\u0142a\u0142am:<\/p>\n\n\n\n

– Pi\u0119kna jeste\u015b!<\/p>\n\n\n\n

Uda\u0142o mi si\u0119 z\u0142owi\u0107 kilka naprawd\u0119 \u0142adnych kadr\u00f3w, wi\u0119c by\u0142am zadowolona \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Strefa pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi cz\u0119\u015bciami k\u0142adki, a jednocze\u015bnie mi\u0119dzy lasem a wod\u0105, stanowi\u0142a tzw. stref\u0119 ekotonow\u0105, co opisano w folderze pod numerem sz\u00f3stym. Tutejsza ro\u015blinno\u015b\u0107 mia\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 gatunki z obu ekosystem\u00f3w, a jednocze\u015bnie wyst\u0119powa\u0142y tu dodatkowo takie charakterystyczne tylko dla strefy przej\u015bciowej. Wspomniano tak\u017ce, \u017ce lustro wody w jeziorze co jaki\u015b czas opada lub si\u0119 podnosi i taki poziom utrzymuje si\u0119 potem nawet do kilku lat.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na naszej trasie zosta\u0142 do odhaczenia jeszcze przystanek nr 7. Mie\u015bci\u0142 si\u0119 niemal pomi\u0119dzy jeziorami Wielkie Gacno i Ma\u0142e Gacno. To drugie stanowi\u0142o obszar ochrony \u015bcis\u0142ej, o czym informowa\u0142a stosowna tablica. Mieli\u015bmy jeszcze do pokonania spory odcinek do szosy, ale przez las jecha\u0142o si\u0119 ca\u0142kiem przyjemnie. W pewnym momencie trafili\u015bmy na przecink\u0119. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej dotarli\u015bmy do parkowej bramy. Do ulicy teoretycznie prowadzi\u0142a st\u0105d ju\u017c prosta \u015bcie\u017cka.<\/p>\n\n\n\n

– Du\u017co piachu. Powiedzia\u0142bym, \u017ce po horyzont – zasugerowa\u0142 Micha\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Zmienili\u015bmy drog\u0119, kieruj\u0105c si\u0119 w stron\u0119 stajni. Wr\u00f3cili\u015bmy do naszej bazy z my\u015bl\u0105, jak nad tymi wszystkimi jeziorkami jest super! Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce po przejechanych 19 km czuli\u015bmy si\u0119 g\u0142odni i z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 zjedli\u015bmy zam\u00f3wiony w o\u015brodku obiad.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po nim udali\u015bmy si\u0119 na spacer nad jezioro przy naszej bazie noclegowej. Pomimo drugiej po\u0142owy wrze\u015bnia by\u0142o na tyle ciep\u0142o, \u017ce przysiedli\u015bmy nawet na pomo\u015bcie i pomoczyli\u015bmy nogi w jeziorze Charzykowskim. Nieopodal dzieci bawi\u0142y si\u0119 z psiakiem innego go\u015bcia i zar\u00f3wno maluchy, jak i zwierzaka rozpiera\u0142a energia, wi\u0119c musieli\u015bmy uwa\u017ca\u0107, by zabrane ze sob\u0105 rzeczy nie zamok\u0142y.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wr\u00f3cili\u015bmy nad wod\u0119 po raz drugi, trzy godziny p\u00f3\u017aniej. Jak ka\u017cdego dnia wyjazdu, obserwowali\u015bmy zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca. Ten rytua\u0142 dawa\u0142 nam wiele rado\u015bci. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce nazajutrz wybierali\u015bmy si\u0119 ju\u017c w drog\u0119 powrotn\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kolejny dzie\u0144 w Parku Narodowym Bory Tucholskie zaplanowali\u015bmy typowo terenowo. Na celowniku mieli\u015bmy dwie \u015bcie\u017cki przyrodnicze (Pi\u0142a M\u0142yn oraz Wok\u00f3\u0142 jeziora lobeliowego Wielkie Gacno), ka\u017cd\u0105 na kilka godzin spaceru, aleCzytaj dalejBory Tucholskie – na \u015bcie\u017ckach przyrodniczych<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-25328","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-parki-narodowe"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pabyF6-6Aw","jetpack-related-posts":[{"id":25412,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/02\/24\/bory-tucholskie-urodzinowe-powroty-pelne-refleksji\/","url_meta":{"origin":25328,"position":0},"title":"Bory Tucholskie – urodzinowe powroty pe\u0142ne refleksji","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"24 lutego 2026","format":false,"excerpt":"Czwartego dnia wyjazdu zbierali\u015bmy si\u0119 ju\u017c do powrotu, dlatego po \u015bniadaniu sp\u0119dzili\u015bmy czas na pakowaniu. Z racji niedzieli wybrali\u015bmy si\u0119 te\u017c na msz\u0119, preferuj\u0105c \u015bcie\u017ck\u0119 nad jeziorem. Wyposa\u017ceni w rowery, zostali\u015bmy przed ko\u015bcio\u0142em, ale r\u00f3wnie\u017c liczni parafianie ustawili si\u0119 i obsiedli schodki na zewn\u0105trz. Wielu towarzyszy\u0142y dzieci, a pewien ma\u0142y\u2026","rel":"","context":"W \u201eParki Narodowe"","block_context":{"text":"Parki Narodowe","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/parki-narodowe\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/PNBT-4-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/PNBT-4-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/PNBT-4-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/PNBT-4-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/PNBT-4-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/PNBT-4-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":25058,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/01\/27\/kierunek-chocinski-mlyn-zglebiamy-wiedze-przyrodnicza\/","url_meta":{"origin":25328,"position":1},"title":"Kierunek: Choci\u0144ski M\u0142yn – zg\u0142\u0119biamy wiedz\u0119 przyrodnicz\u0105","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"27 stycznia 2026","format":false,"excerpt":"Kolejny dzie\u0144 w Borach Tucholskich postanowili\u015bmy wykorzysta\u0107 maksymalnie, by pozna\u0107 przyrod\u0119 Parku. Czeka\u0142 nas d\u0142ugi dzie\u0144, wi\u0119c mi\u0142\u0105 niespodziank\u0105 okaza\u0142a si\u0119 jako\u015b\u0107 \u015bniada\u0144 w naszym o\u015brodku. Forma szwedzkiego sto\u0142u te\u017c sprzyja\u0142a dopasowaniu posi\u0142ku do naszych potrzeb ;) Oko\u0142o 8:20 ruszyli\u015bmy rowerami z Funki na p\u00f3\u0142noc. Park mia\u0142 bardzo fajnie dostosowane\u2026","rel":"","context":"W \u201eParki Narodowe"","block_context":{"text":"Parki Narodowe","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/parki-narodowe\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/PNBT-2-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/PNBT-2-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/PNBT-2-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/PNBT-2-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/PNBT-2-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/PNBT-2-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":18039,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2024\/10\/22\/biebrzanski-park-narodowy-goniadz\/","url_meta":{"origin":25328,"position":2},"title":"Biebrza\u0144ski Park Narodowy – Goni\u0105dz","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"22 pa\u017adziernika 2024","format":false,"excerpt":"Kolejnego dnia w Osowcu wcale nie wysz\u0142am szybciej, ale por\u00f3wnywalnie jak dzie\u0144 wcze\u015bniej. Spa\u0142am d\u0142ugo jak na mnie, bo a\u017c do 7:15, co nie zdarzy\u0142o mi si\u0119 od miesi\u0119cy, ale mo\u017ce dlatego, \u017ce zarwa\u0142am poprzedni\u0105 noc, a i tej wybudzi\u0142 mnie o 3:00 nad ranem b\u00f3l r\u0119ki. By\u0142 nieprzyjemny, niewiadomego\u2026","rel":"","context":"W \u201eParki Narodowe"","block_context":{"text":"Parki Narodowe","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/parki-narodowe\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Biebrzanski-3-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Biebrzanski-3-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Biebrzanski-3-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Biebrzanski-3-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Biebrzanski-3-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Biebrzanski-3-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":16530,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2024\/05\/21\/pila-staszicem-stoi\/","url_meta":{"origin":25328,"position":3},"title":"Pi\u0142a Staszicem stoi","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"21 maja 2024","format":false,"excerpt":"Tym razem spakowa\u0142am si\u0119 naprawd\u0119 szybko i bezproblemowo, a nawet uda\u0142o mi si\u0119 rozparcelowa\u0107 wszystkie przek\u0105ski tak, aby nie bra\u0107 ich w osobnej torbie, jak pocz\u0105tkowo za\u0142o\u017cy\u0142am. Tak czy inaczej, wysz\u0142o mi 12,2 kg baga\u017cu, co wci\u0105\u017c czyni\u0142o wymarzone 10 kg poza zasi\u0119giem. Rano jednak nie oby\u0142o si\u0119 bez stresu,\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Pila-01.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Pila-01.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Pila-01.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Pila-01.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Pila-01.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Pila-01.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":730,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2018\/12\/01\/gdanskie-lwy-niczym-druzyna-pilkarska\/","url_meta":{"origin":25328,"position":4},"title":"Gda\u0144skie lwy – niczym dru\u017cyna pi\u0142karska ;)","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"1 grudnia 2018","format":false,"excerpt":"Dzi\u015b przygotowa\u0142am dla Was wpis z zupe\u0142nie innej bajki :) Mamy bowiem w Gda\u0144sku bohatera niczym z bajkowej konwencji - to Gda\u0144ski Lew Hewelion. Nie od dzi\u015b wiadomo, \u017ce motyw lwa jest dla Gda\u0144ska do\u015b\u0107 charakterystyczny, a idea poszukiwania rze\u017abionych figurek te\u017c nie jest Polakom obca (patrz: Wroc\u0142aw, a mo\u017ce\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Hewelion-Stadion-169x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":10390,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2023\/07\/18\/zwierzyniec-chillout-na-koniec-wyjazdu\/","url_meta":{"origin":25328,"position":5},"title":"Zwierzyniec – chillout na koniec wyjazdu","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"18 lipca 2023","format":false,"excerpt":"Drugi dzie\u0144 w Zwierzy\u0144cu postanowi\u0142am po\u015bwi\u0119ci\u0107 samemu miasteczku. Na pocz\u0105tek zaw\u0119drowa\u0142am Zamojsk\u0105 a\u017c do tablicy z nazw\u0105 miejscowo\u015bci. Nast\u0119pnie stopniowo cofa\u0142am si\u0119 w stron\u0119 centrum. Przy ko\u015bciele Matki Bo\u017cej Kr\u00f3lowej Polski znajdowa\u0142y si\u0119 pomniki i tablice upami\u0119tniaj\u0105ce istnienie w tym miejscu obozu karnego w trakcie II wojny \u015bwiatowej. Hitlerowski okupant\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220509_123715-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220509_123715-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220509_123715-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220509_123715-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25328"}],"version-history":[{"count":46,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25541,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25328\/revisions\/25541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}