{"id":24082,"date":"2025-12-09T06:00:00","date_gmt":"2025-12-09T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/?p=24082"},"modified":"2025-08-29T19:34:08","modified_gmt":"2025-08-29T17:34:08","slug":"elk-z-nutka-sentymentu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2025\/12\/09\/elk-z-nutka-sentymentu\/","title":{"rendered":"E\u0142k z nutk\u0105 sentymentu"},"content":{"rendered":"\n

Latem wybrali\u015bmy si\u0119 na Mazury. Pogoda nieszczeg\u00f3lnie dopisywa\u0142a, ale tym razem celem nie by\u0142o zwiedzanie, lecz wizyty rodzinne. Tym niemniej najbardziej s\u0142oneczny dzie\u0144 wykorzystali\u015bmy jak na aktywnych turyst\u00f3w przysta\u0142o i podjechali\u015bmy pozwiedza\u0107 E\u0142k.<\/p>\n\n\n\n

Na trasie zwiedzania znalaz\u0142o si\u0119 jedno muzeum – Muzeum Historyczne w E\u0142ku. Zlokalizowano je na p\u00f3\u0142noc od dworca kolejowego, poniewa\u017c poza histori\u0105 miasta prezentowa\u0142o tak\u017ce informacje o kolei w\u0105skotorowej, jak\u0105 tu przed laty obs\u0142ugiwano.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nim poznali\u015bmy oko\u0142o 600-letni\u0105 histori\u0119 tego powiatowego miasta, sp\u0119dzili\u015bmy chwil\u0119 w kasach. Szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142a mnie ksi\u0105\u017cka dotycz\u0105ca jednej z pobliskich gmin, w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119d\u00f3w rodzinnych. Pani by\u0142a na tyle mi\u0142a, \u017ce pozwoli\u0142a mi sfotografowa\u0107 kilka stron, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie mnie interesowa\u0142y. Nie mieli\u015bmy warunk\u00f3w na d\u017awiganie ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki, a w kontek\u015bcie swoich korzeni ch\u0142on\u0119\u0142am wszelkie informacje jak g\u0105bka.<\/p>\n\n\n\n

Wystawa sta\u0142a by\u0142a dost\u0119pna za darmo (trwaj\u0105ce trzy godziny przejazdy kolej\u0105 w\u0105skotorow\u0105 nale\u017ca\u0142o op\u0142aci\u0107, ale trafili\u015bmy na dzie\u0144, gdy ich nie organizowano). Zlokalizowano j\u0105 w trzech salach. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie plansze do czytania, poprzetykane mniejszymi i wi\u0119kszymi pami\u0105tkami dawnych czas\u00f3w. Histori\u0119 E\u0142ku rozpocz\u0119to od plemion, kt\u00f3re dawniej zamieszkiwa\u0142y te tereny i od znalezisk archeologicznych. Wymieniono tu m.in. Ja\u0107wing\u00f3w, kt\u00f3rzy \u015bcierali si\u0119 z s\u0105siadami, ale nie toczyli permanentnych wojen, dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwe by\u0142y tak\u017ce handel i wymiana technologiczna.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nast\u0119pnie przywo\u0142ano okres krzy\u017cacki. Zaprezentowano r\u00f3wnie\u017c str\u00f3j przyk\u0142adowego przedstawiciela zakonu. Panie zwiedzaj\u0105ce muzeum w tym samym czasie co my za\u0142amywa\u0142y r\u0119ce, jak to ci\u0119\u017ckie by\u0142y stroje bitewne i dotyka\u0142y kolczugi, cho\u0107 zwyczajowo eksponat\u00f3w si\u0119 nie dotyka.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce kierunek zwiedzania nie by\u0142 oczywisty, a tablic nie ustawiono chronologicznie. W tej sali umieszczono tak\u017ce dwie br\u0105zowe tabliczki z histori\u0105 miasta w pigu\u0142ce. Powsta\u0142y w latach 60. XX wieku i wpisywa\u0142y si\u0119 w propagandowe dzia\u0142ania PRL-u, podkre\u015blaj\u0105c polskie akcenty e\u0142ckich dziej\u00f3w. Co charakterystyczne, zapisy ko\u0144czy\u0142y si\u0119 na 1945 r., kiedy to E\u0142k znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d „ziem odzyskanych”. Na koniec zwiedzania pierwszej cz\u0119\u015bci muzeum dowiedzia\u0142am si\u0119 jeszcze, \u017ce E\u0142k lokowano na prawie che\u0142mi\u0144skim w 1425 roku jako miejscowo\u015b\u0107 Licke. E\u0142cki zamek by\u0142 jednak wcze\u015bniejszy, bo pochodzi\u0142 ze schy\u0142ku XIV wieku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kolejna sala rozpoczyna\u0142a si\u0119 od okresu reformacji. W 1525 roku ko\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna polsko-krzy\u017cacka, po kt\u00f3rej E\u0142k by\u0142 mocno zniszczony. Zakon zosta\u0142 ze\u015bwiecczony, a jego przedstawiciele przyj\u0119li wyznanie lutera\u0144skie. G\u0142\u00f3wn\u0105 odczuwaln\u0105 zmian\u0105 by\u0142o u\u017cycie j\u0119zyk\u00f3w narodowych w liturgii w miejsce \u0142aciny. Mistrz krzy\u017cacki Albrecht von Hohenzollern zosta\u0142 ksi\u0119ciem pruskim. Zacz\u0105\u0142 kolonizowa\u0107 puszcz\u0119, w okolicy E\u0142ku powstawa\u0142y kolejne osady, a sam E\u0142k uzyska\u0142 przywilej organizowania cotygodniowych targ\u00f3w. Na Mazurach ch\u0119tnie zacz\u0119li si\u0119 osiedla\u0107 wykszta\u0142ceni protestanci z Polski.<\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0119to organizowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rzemie\u015blnik\u00f3w, ale nie zajmowali si\u0119 piwowarstwem. Prawo do warzenia piwa mia\u0142y karczmy, a g\u00f3rny limit ich liczby wynosi\u0142 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t. Piwowarzy mieli si\u0119 zrzesza\u0107 w swoim w\u0142asnym cechu. Nawi\u0105zywano te\u017c do ryciny, zlokalizowanej w kolejnym pomieszczeniu, wedle kt\u00f3rej E\u0142k by\u0142 miastem ci\u0105gn\u0105cym si\u0119 wzd\u0142u\u017c d\u0142ugiej ulicy. Charakter placu targowego mia\u0142o rozszerzenie drogi przy mo\u015bcie prowadz\u0105cym do zamku. Nieopodal stan\u0105\u0142 tak\u017ce pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 z cmentarzem wok\u00f3\u0142. Na potrzeby parafii i szkolnictwa w po\u0142owie XVI wieku zacz\u0119\u0142a tak\u017ce dzia\u0142a\u0107 drukarnia, ale nie wytrzyma\u0142a konkurencji z Kr\u00f3lewca. Tak naprawd\u0119 miejskiego charakteru E\u0142k nabra\u0142 dopiero w XIX wieku, a jednym z jego przejaw\u00f3w by\u0142o zrzeszanie si\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w w r\u00f3\u017cnych stowarzyszeniach. Pojawi\u0142y si\u0119 np. wodoci\u0105gi czy elektryczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Okres I wojny \u015bwiatowej okaza\u0142 si\u0119 dla E\u0142ku nie\u0142atwy. 1 sierpnia 1914 roku og\u0142oszono powszechn\u0105 mobilizacj\u0119 w Niemczech. E\u0142ckie oddzia\u0142y mia\u0142y chroni\u0107 odcinek granicy d\u0142ugo\u015bci a\u017c 120 km (mi\u0119dzy Oleckiem a Piszem), jednak si\u0142y niemieckie skupi\u0142y si\u0119 na walce z Francj\u0105, lekcewa\u017c\u0105c front rosyjski. Tymczasem Rosja rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142ania wojenne jeszcze przed zako\u0144czeniem mobilizacji. Cho\u0107 w mie\u015bcie walk nie prowadzono, E\u0142k zdobywano trzykrotnie. Zniszczenia by\u0142y m.in. efektem ostrza\u0142u artyleryjskiego z pa\u017adziernika 1914 roku, podczas gdy w lutym 1915 roku E\u0142k uwolniono spod okupacji rosyjskiej. Cz\u0119\u015b\u0107 zabudowy uleg\u0142a zniszczeniu, ale odbudowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 jeszcze w latach I wojny \u015bwiatowej. Dodatkowo prowincj\u0119 opu\u015bci\u0142o 40% mieszka\u0144c\u00f3w (oko\u0142o 800 tysi\u0119cy!), a mentalno\u015b\u0107 ludzi zmieni\u0142a si\u0119 pod wp\u0142ywem do\u015bwiadczenia strachu i przemocy.<\/p>\n\n\n\n

W latach 30. XX wieku NSDAP zyskiwa\u0142o nawet 70% poparcia w\u015br\u00f3d e\u0142czan. W 1938 roku zlikwidowano synagog\u0119, a przemarsz wojsk na pocz\u0105tku wojny odbierano z dum\u0105 i ekscytacj\u0105. Prusy Wschodnie do jesieni 1944 roku nie by\u0142y wprost dotkni\u0119te dzia\u0142aniami wojennymi, pomijaj\u0105c pojawienie si\u0119 je\u0144c\u00f3w wojennych i robotnik\u00f3w przymusowych. Natomiast mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy si\u0119 zawczasu nie ewakuowali, spotkali si\u0119 z przemoc\u0105 ze strony Armii Czerwonej. Pami\u0105tki z tego niemieckiego okresu tak\u017ce znalaz\u0142y si\u0119 w tej sali – tablice, ksi\u0105\u017cki, mapy, zdj\u0119cia, a nawet kamienie plebiscytowe.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Trzecia sala mie\u015bci\u0142a si\u0119 po drugiej stronie korytarza i przenosi\u0142a nas ju\u017c w czasy powojenne. Najciekawsza w tym kontek\u015bcie by\u0142a dla mnie mapka ilustruj\u0105ca kierunki nap\u0142ywu ludno\u015bci do E\u0142ku po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych. Najwi\u0119cej os\u00f3b przyby\u0142o z Bia\u0142ostocczyzny, a na drugim miejscu znalaz\u0142o si\u0119 ZSRR i cho\u0107 by\u0142o to pi\u0119ciokrotnie mniej, wci\u0105\u017c liczono to w tysi\u0105cach. Co ciekawe, niespe\u0142na p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca os\u00f3b zakwalifikowano w kategorii „nie wiadomo sk\u0105d”.<\/p>\n\n\n\n

W tej przestrzeni umieszczono tak\u017ce przedmioty codziennego u\u017cytku, kt\u00f3re mog\u0142y kojarzy\u0107 si\u0119 z PRL-em. By\u0142y to np. \u017celazka, telefony, konkretne proszki do prania, ale r\u00f3wnie\u017c he\u0142m milicji obywatelskiej i pa\u0142ka. Ostatni\u0105 plansz\u0119 wystawy wykorzystano jednocze\u015bnie do zas\u0142oni\u0119cia otworu na drzwi, ale nie by\u0142o to skuteczne. Dzieciaki przechodzi\u0142y dalej do nast\u0119pnego pomieszczenia, przeciskaj\u0105c si\u0119 za p\u0142acht\u0105 materia\u0142u.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Sama jednak zawr\u00f3ci\u0142am do kas, bo za nimi znajdowa\u0142o si\u0119 planowe przej\u015bcie do tej ostatniej z sal, swoj\u0105 drog\u0105 bardzo ciekawej. Umieszczono tam do\u015b\u0107 poka\u017anych rozmiar\u00f3w makiet\u0119 kolejki w\u0105skotorowej. Budzi\u0142a zainteresowanie zar\u00f3wno dzieciak\u00f3w, jak i doros\u0142ych. Dwie dziewczynki raczy\u0142y si\u0119 lizakami na wz\u00f3r znaku drogowego „przejazd kolejowy bez zap\u00f3r” i podziwia\u0142y model poci\u0105gu przemieszczaj\u0105cy si\u0119 po torach makiety. Znajdowa\u0142y si\u0119 tam tabliczki z nazwami kilku okolicznych miejscowo\u015bci, gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 przystanki. Zainstalowano drzewa, budynki, postaci i zwierz\u0119ta, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b liczne scenki rodzajowe. To by\u0142 jeden z fajniejszych etap\u00f3w zwiedzania.<\/p>\n\n\n\n

E\u0142k zyska\u0142 po\u0142\u0105czenie kolejowe w 1868 roku, jednak ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku rozpocz\u0119to dzia\u0142ania w kierunku utworzenia kolei w\u0105skotorowej, kt\u00f3ra skomunikowa\u0142aby pomniejsze miejscowo\u015bci kres\u00f3w Prus Wschodnich poprzez E\u0142k z innymi rejonami dost\u0119pnymi dzi\u0119ki sieci kolei normalnotorowej. Ca\u0142\u0105 tras\u0119 E\u0142k-Turowo uko\u0144czono w 1918 roku, pracuj\u0105c z przerwami ze wzgl\u0119du na konflikt wojenny. Okaza\u0142a si\u0119 pomocna w ewakuacji ludno\u015bci podczas II wojny \u015bwiatowej. A ju\u017c po niej dzia\u0142a\u0142a a\u017c do 2001 roku jako E\u0142cka Kolej Dojazdowa.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po opuszczeniu budynku udali\u015bmy si\u0119 do wagonu pocztowego naprzeciw wej\u015bcia do muzeum. Nast\u0119pnie do s\u0105siaduj\u0105cej z nim lokomotywy. Na dalszej cz\u0119\u015bci placu wagon\u00f3w sta\u0142o wi\u0119cej, ale ze wzgl\u0119du na zwiedzaj\u0105cych je innych turyst\u00f3w skierowali\u015bmy si\u0119 najpierw do stanowisk edukacyjnych. Mo\u017ce to kwestia umieszczenia ich na zewn\u0105trz, bez opieki i pod wp\u0142ywem warunk\u00f3w atmosferycznych, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie dzia\u0142a\u0142a i wygl\u0105da\u0142a ju\u017c na zm\u0119czon\u0105 \u017cyciem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 ku kolejnej lokomotywie i wagonom. W jednym umieszczono przestrze\u0144 edukacyjn\u0105 na warsztaty (dlatego w tamtym momencie by\u0142 zamkni\u0119ty), za\u015b w czterech z nich znajdowa\u0142y si\u0119 ekspozycje. Najpierw obejrzeli\u015bmy polskie mundury kolejowe wraz z dodatkowym wyposa\u017ceniem kolejarzy. Opisano te\u017c znaczenie wszelkich symboli widocznych na mundurach. W okresie II wojny \u015bwiatowej Polacy nie mogli nosi\u0107 polskich znak\u00f3w s\u0142u\u017cbowych i or\u0142a, w okresie PRL-u orze\u0142 by\u0142, ale pozbawiony korony.<\/p>\n\n\n\n

Druga wystawa opowiada\u0142a o E\u0142ku jako o w\u0119\u017ale kolejowym, kt\u00f3ry po II wojnie \u015bwiatowej Polacy odbudowywali. Dzia\u0142o si\u0119 to r\u00f3wnolegle z odbudow\u0105 miasta jako takiego oraz dzia\u0142aniami osadniczymi. Ruszy\u0142 przemys\u0142, ale istotne by\u0142o tak\u017ce zaspokojenie potrzeb komunikacyjnych (poczta, telekomunikacja, drogi, kolej). St\u0105d te\u017c w sali zgromadzono nie tylko pami\u0105tki kolejowe, ale r\u00f3wnie\u017c piecz\u0105tki czy aparaty telefoniczne. Z kolei pierwszy poci\u0105g wyruszy\u0142 do Gi\u017cycka ju\u017c w sierpniu 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

W sali dotycz\u0105cej zabytk\u00f3w techniki kolejowej wyja\u015bniono tak\u017ce poj\u0119cia kolei w\u0105skotorowej, normalnotorowej i szerokotorowej. Znalaz\u0142y si\u0119 tam r\u00f3\u017cnorodne narz\u0119dzia, np. toromierze, pi\u0142y, lewary czy wiertarki.<\/p>\n\n\n\n

Dla mnie najciekawsza by\u0142a jednak ostatnia ekspozycja. Prezentowa\u0142a histori\u0119 lokalnej linii w\u0105skotorowej od jej pocz\u0105tk\u00f3w do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Cz\u0119\u015b\u0107 tre\u015bci poznali\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej w muzeum. Jednak najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105, kt\u00f3ra przyci\u0105gn\u0119\u0142a mnie osobi\u015bcie, by\u0142a ogromna mapa z przebiegiem trasy E\u0142k-Turowo. Lokalne nazwy zapisano w j\u0119zyku niemieckim, ale miejscowo\u015bci, kt\u00f3re interesowa\u0142y mnie ze wzgl\u0119d\u00f3w rodzinnych, bez problemu zlokalizowa\u0142am. Gdy p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142 do mnie Micha\u0142, poprosi\u0142am go o zrobienie mi zdj\u0119cia z t\u0105 map\u0105. Dzi\u0119ki rozk\u0142adowi jazdy mog\u0142am te\u017c wyobrazi\u0107 sobie, jakie odleg\u0142o\u015bci dzieli\u0142y interesuj\u0105ce mnie punkty. Wyobra\u017ca\u0142am sobie codzienne dojazdy mojego taty do jego liceum.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jako \u017ce wi\u0119cej miejsc nie udost\u0119pniono do zwiedzania, ruszyli\u015bmy \u015bcie\u017ck\u0105 w kierunku starej lokomotywy. Z\u017cera\u0142a j\u0105 ju\u017c rdza, ale mimo to by\u0142a intryguj\u0105ca. Dalej planowali\u015bmy podej\u015b\u0107 pod kolejow\u0105 wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144, ale ze wzgl\u0119du na zabudow\u0119 ogl\u0105dali\u015bmy j\u0105 z oddali. Finalnie przespacerowali\u015bmy si\u0119 nad rzek\u0105 E\u0142k (woda by\u0142a niezwykle czysta!) a\u017c do Placu Jana Paw\u0142a II ze scen\u0105 i pomnikiem papie\u017ca.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Micha\u0142 zaproponowa\u0142, aby\u015bmy zahaczyli jeszcze o Centrum Edukacji Ekologicznej. Zrobili\u015bmy sobie takie k\u00f3\u0142eczko przez ich ogr\u00f3d. Zaskoczy\u0142o mnie, ile maszyn rolniczych umia\u0142 nazwa\u0107 m\u00f3j m\u0105\u017c. Chocia\u017c te\u017c mam rodzin\u0119 na wsi, wiele nazw by\u0142o dla mnie nowych. Wszystkie ro\u015bliny r\u00f3wnie\u017c podpisano. Zobaczyli\u015bmy te\u017c drzewka zwi\u0105zane z miastami partnerskimi E\u0142ku. W okolicy znalaz\u0142y si\u0119 jeszcze skrzyneczki na ksi\u0105\u017cki i zabawki do oddania. Sto\u0142y w altance wzbogacono o informacje przyrodnicze na blatach. Przysiedli\u015bmy na jednej z zewn\u0119trznych \u0142awek na kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0119 regeneracyjn\u0105. Gdy zbierali\u015bmy si\u0119 ju\u017c do wyj\u015bcia, natrafili\u015bmy na „geometryczny \u015brodek E\u0142ku”, czego r\u00f3wnie\u017c nie omieszkali\u015bmy sfotografowa\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Id\u0105c dalej, trafili\u015bmy na plan E\u0142ku z zaznaczonymi najwa\u017cniejszymi zabytkami i uznali\u015bmy, \u017ce w sumie wszystko to z grubsza mieli\u015bmy w planach. Przeszli\u015bmy nad rzek\u0105 i chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w Parku Kopernika. Podeszli\u015bmy do \u0142aweczki z rze\u017ab\u0105 astronoma oraz przespacerowali\u015bmy si\u0119 wzd\u0142u\u017c alei z kulami symbolizuj\u0105cymi planety. Opatrzono je tablicami z podstawowymi informacjami. Na dw\u00f3ch budynkach znajduj\u0105cych si\u0119 najbli\u017cej parku, nasz wzrok przyku\u0142y tak\u017ce dwa murale namalowane na stulecie odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kolejnym punktem na naszej trasie by\u0142a Katedra \u015aw. Wojciecha. Mia\u0142a ciekaw\u0105 bry\u0142\u0119 z dodatkowym zaokr\u0105glonym elementem. Nim jednak podeszli\u015bmy pod sam ko\u015bci\u00f3\u0142, min\u0119li\u015bmy jeszcze pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy Katy\u0144 i Smole\u0144sk. Gdy znale\u017ali\u015bmy si\u0119 bli\u017cej wej\u015bcia g\u0142\u00f3wnego, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wyko\u0144czony kopulastym dachem walec nie by\u0142 bezpo\u015brednio cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwi\u0105tyni, ale po\u0142\u0105czono je jakby \u0142\u0105cznikiem. W posadzce przed drzwiami g\u0142\u00f3wnymi do ko\u015bcio\u0142a umieszczono dat\u0119: 1895. Po wej\u015bciu uwag\u0119 zwraca\u0142o po\u0142\u0105czenie ciemnego drewna i bieli. Katedra by\u0142a prosta, jednonawowa, ale kolorowe witra\u017ce znajdowa\u0142y si\u0119 praktycznie we wszystkich oknach. Osobi\u015bcie bardzo mnie zaciekawi\u0142y, aczkolwiek nie podpisano ich tym, co przedstawia\u0142y, a raczej dedykacjami i nazwiskami sponsor\u00f3w. W to dzie\u0142o w\u0142\u0105czyli si\u0119 g\u0142\u00f3wnie lokalni ksi\u0119\u017ca. Dotarli\u015bmy tak\u017ce do \u015brodka wspomnianego „walca” – by\u0142a to dodatkowa kaplica, w kt\u00f3rej sp\u0119dzili\u015bmy jednak ledwie moment, by nie przeszkadza\u0107 innym w modlitwie. Na koniec sfotografowa\u0142am jeszcze organy i posadzk\u0119. Zastanowi\u0142o mnie, czy by\u0142a oryginalna. Naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a mie\u015bci\u0142o si\u0119 Wy\u017csze Seminarium Duchowne. Micha\u0142 zwr\u00f3ci\u0142 mi uwag\u0119 na naro\u017cnik budynku, z czerwonym wzorem niby daszki wie\u017cyczek. Na jednej metalowy kwiatek prezentowa\u0142 si\u0119 w pe\u0142nej krasie, na drugiej wygl\u0105da\u0142, jakby opada\u0142.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nast\u0119pnie przez ulic\u0119 Orzeszkowej poszli\u015bmy na ulic\u0119 Armii Krajowej. W wykazie zabytk\u00f3w widnia\u0142a Szko\u0142a Artystyczna zlokalizowana na rogu, a tak\u017ce dwie kamienice o numerach 23 i 25. Po ich sfotografowaniu zawr\u00f3cili\u015bmy a\u017c do skrzy\u017cowania z ulic\u0105 Chopina. Zawracaj\u0105c, trafili\u015bmy na tunel prowadz\u0105cy do biblioteki, kt\u00f3ry pokryto muralami ku pami\u0119ci fotografki Zofii Nasierowskiej. Prawdopodobnie by\u0142o to przeniesienie na \u015bcian\u0119 jej oryginalnych fotografii. Z kolei na docelowym skrzy\u017cowaniu interesowa\u0142 nas ceglany budynek poczty.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W ten spos\u00f3b dotarli\u015bmy do Miejskiego Parku Solidarno\u015bci, gdzie wita\u0142 nas pomnik przedstawiaj\u0105cy poet\u0119 Micha\u0142a Kajk\u0119. \u017by\u0142 i tworzy\u0142 na prze\u0142omie XIX i XX wieku, w swojej tw\u00f3rczo\u015bci nawi\u0105zuj\u0105c do dziej\u00f3w Mazur. Fontanna zlokalizowana w centrum parku pono\u0107 by\u0142a tu od samego pocz\u0105tku jego za\u0142o\u017cenia. Mniej wi\u0119cej na tej wysoko\u015bci mie\u015bci\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrze\u015bcijan Baptyst\u00f3w. Tymczasem na drugim ko\u0144cu parku umieszczono pomnik „Poleg\u0142ym za woln\u0105 i niezawis\u0142\u0105 Polsk\u0119”. Z zabytk\u00f3w w najbli\u017cszej okolicy sfotografowali\u015bmy budynek S\u0105du Rejonowego oraz kamienic\u0119 o adresie 3 Maja 11.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W\u00f3wczas skr\u0119cili\u015bmy w ulic\u0119 Pi\u0142sudskiego. Ju\u017c na wej\u015bciu w pe\u0142nej krasie prezentowa\u0142a si\u0119 dawna szko\u0142a muzyczna. Na jednej z jej \u015bcian namalowano panoram\u0119 miasta (jak na rycinie w muzeum) i herby. Po s\u0105siedzku mie\u015bci\u0142 si\u0119 urz\u0105d miasta, gdzie weszli\u015bmy w poszukiwaniu \u0142azienki i przy tej okazji ko\u0142o gabinetu prezydenta E\u0142ku trafili\u015bmy na kolejne herby i god\u0142o. Przed urz\u0119dem ustawiono pomnik Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ci\u0142am jednak liceum og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cemu, maj\u0105cemu swoj\u0105 siedzib\u0119 naprzeciwko. Ceglany budynek (a ceg\u0142\u0119 to ja uwielbiam) przyci\u0105ga\u0142 wzrok, ale przede wszystkim podczas tego wyjazdu dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w nim uczy\u0142 si\u0119 m\u00f3j tata. Szko\u0142a, cho\u0107 do tej pory mi nieznana, nabra\u0142a dla mnie warto\u015bci sentymentalnej.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Powoli kierowali\u015bmy si\u0119 ju\u017c w stron\u0119 promenady. Min\u0119li\u015bmy skwer z pomnikiem ku pami\u0119ci „bohaterskich \u017co\u0142nierzy wrze\u015bnia” [1939]. Par\u0119 minut p\u00f3\u017aniej dotarli\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego. Chocia\u017c kiedy\u015b ju\u017c w nim by\u0142am, zapami\u0119ta\u0142am go zupe\u0142nie inaczej. Sufit w przedsionku z malowanych drewnianych desek wydawa\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 lekki, ale malunki na wszystkich powierzchniach wewn\u0105trz w\u0142a\u015bciwej \u015bwi\u0105tyni (sufitach, filarach, \u015bcianach) wyda\u0142y mi si\u0119 mocno przyt\u0142aczaj\u0105ce, a w moich wspomnieniach ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 monumentalny i przestrzenny. Natomiast spodoba\u0142o mi si\u0119 samo prezbiterium i witra\u017ce, kt\u00f3rych nie zabrak\u0142o tak\u017ce w oknach tej \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po wyj\u015bciu skierowali\u015bmy si\u0119 do rze\u017aby Rusa\u0142ki i fontanny. Schodz\u0105c poziom ni\u017cej znale\u017ali\u015bmy si\u0119 przy zegarze s\u0142onecznym. Rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 st\u0105d widok na promenad\u0119 i Jezioro E\u0142ckie. Po\u015brodku by\u0142 most na tzw. Wysp\u0119 Zamkow\u0105. Ulic\u0119 te\u017c nazwano Zamkow\u0105, chocia\u017c gdy podeszli\u015bmy pod sam zamek, znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od wyobra\u017ce\u0144 \u015bredniowiecznych zamk\u00f3w. Chocia\u017c widzieli\u015bmy tylko kawa\u0142ek zza ogrodzenia (pono\u0107 go remontowano), przypomina\u0142 raczej kamienic\u0119 z p\u00f3\u017aniejszych wiek\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ostatnim elementem naszego spaceru by\u0142a trasa wzd\u0142u\u017c drewnianych rze\u017ab kr\u00f3l\u00f3w polskich. Jak zawsze szuka\u0142am w\u015br\u00f3d nich (i znalaz\u0142am!) Kazimierza Jagiello\u0144czyka (przywileje dla Gda\u0144ska) oraz Jana III Sobieskiego (sponsor Heweliusza). Spacer okaza\u0142 si\u0119 bardzo udany. Solidna dawka ruchu sprawi\u0142a, \u017ce apetyty dopisywa\u0142y, wi\u0119c na koniec wybrali\u015bmy si\u0119 na obiad i lody \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

To ju\u017c ostatni wpis w tym roku. Zach\u0119cam Was do eksplorowania, o czym ju\u017c pisa\u0142am na blogu, a po \u015bwie\u017cynki zapraszam w styczniu \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Latem wybrali\u015bmy si\u0119 na Mazury. Pogoda nieszczeg\u00f3lnie dopisywa\u0142a, ale tym razem celem nie by\u0142o zwiedzanie, lecz wizyty rodzinne. Tym niemniej najbardziej s\u0142oneczny dzie\u0144 wykorzystali\u015bmy jak na aktywnych turyst\u00f3w przysta\u0142o iCzytaj dalejE\u0142k z nutk\u0105 sentymentu<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-24082","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pabyF6-6gq","jetpack-related-posts":[{"id":2688,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/12\/03\/swietokrzyski-park-narodowy-najlepsze-na-koniec\/","url_meta":{"origin":24082,"position":0},"title":"\u015awi\u0119tokrzyski Park Narodowy – najlepsze na koniec!","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"3 grudnia 2019","format":false,"excerpt":"Dzie\u0144 rozpocz\u0119\u0142y\u015bmy z mam\u0105 od wizyty na bodzenty\u0144skiej poczcie. By\u0142am ju\u017c przygotowana na to, \u017ce na widok 20 poczt\u00f3wek uracz\u0105 mnie zaskoczonym spojrzeniem. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce jedyne co ich zastanowi\u0142o, to czy maj\u0105 tyle znaczk\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie znaczk\u00f3w nie zabrak\u0142o, naklei\u0142y\u015bmy je z mam\u0105 hurtem. P\u00f3\u017aniej uda\u0142y\u015bmy si\u0119 na\u2026","rel":"","context":"W \u201eParki Narodowe"","block_context":{"text":"Parki Narodowe","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/parki-narodowe\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/%C5%9APN-dzie%C5%84-5-2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/%C5%9APN-dzie%C5%84-5-2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/%C5%9APN-dzie%C5%84-5-2.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/%C5%9APN-dzie%C5%84-5-2.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":2057,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/07\/20\/srodmiescie-czas-na-nagrode\/","url_meta":{"origin":24082,"position":1},"title":"\u015ar\u00f3dmie\u015bcie – czas na nagrod\u0119!","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"20 lipca 2019","format":false,"excerpt":"Wyj\u0105tkowo czas na bonusowy wpis b\u0119dzie we wtorek - nie mog\u0142am zlekcewa\u017cy\u0107 daty, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 wi\u0105\u017ce :) Tymczasem przed Wami r\u00f3wnie\u017c zapiski o wyj\u0105tkowym charakterze dla mnie. Wyobra\u017acie sobie zadanie, w kt\u00f3rym poprzeczka sta\u0142a do\u015b\u0107 wysoko i jakie emocje Wam towarzyszy\u0142y, gdy uda\u0142o si\u0119 je Wam sko\u0144czy\u0107 ;) No\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/92.%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie-21.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/92.%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie-21.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/92.%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie-21.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":5276,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2020\/10\/10\/warszawa-co-moim-zdaniem-warto-zobaczyc-w-stolicy\/","url_meta":{"origin":24082,"position":2},"title":"Warszawa – co moim zdaniem warto zobaczy\u0107 w stolicy?","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"10 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"Po raz pierwszy odwiedzi\u0142am Warszaw\u0119 w 2013 roku. Sk\u0142oni\u0142y mnie do tego trzy powody. Po pierwsze, mia\u0142am prawie 23 lata i nigdy nie by\u0142am w stolicy swojego w\u0142asnego kraju. Uzna\u0142am, \u017ce czas najwy\u017cszy to nadrobi\u0107! Po drugie, skoro ju\u017c mia\u0142am plan tam pojecha\u0107, postanowi\u0142am spe\u0142ni\u0107 marzenie i zobaczy\u0107 na \u017cywo\u2026","rel":"","context":"W \u201eMiasta wojew\u00f3dzkie"","block_context":{"text":"Miasta wojew\u00f3dzkie","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/miasta-wojewodzkie\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Dzie%C5%84-1-34.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Dzie%C5%84-1-34.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Dzie%C5%84-1-34.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Dzie%C5%84-1-34.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":16126,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2023\/05\/16\/muzea-ktorych-nie-odwiedzilam-wczesniej-2-nowe-muzeum-bursztynu\/","url_meta":{"origin":24082,"position":3},"title":"Muzea, kt\u00f3rych nie odwiedzi\u0142am wcze\u015bniej #2 nowe Muzeum Bursztynu","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"16 maja 2023","format":false,"excerpt":"Widzia\u0142am wszystkie oddzia\u0142y Muzeum Gda\u0144ska, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nawet wielokrotnie. Tym dziwniej czu\u0142am si\u0119 z my\u015bl\u0105, \u017ce ci\u0105gle mi nie po drodze z Muzeum Bursztynu, odk\u0105d zmieni\u0142o siedzib\u0119. Raz by\u0142o ju\u017c nawet blisko - odwiedzi\u0142am sklepik w poszukiwaniu konkretnej ksi\u0105\u017cki wydanej przez Muzeum Gda\u0144ska. I wiedzia\u0142am, \u017ce kiedy\u015b powinnam si\u0119\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/20230430_113141.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/20230430_113141.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/20230430_113141.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/20230430_113141.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":1688,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/05\/25\/przejdziem-wisle-przejdziem-warte-czyli-spontaniczna-miniwycieczka-po-turku\/","url_meta":{"origin":24082,"position":4},"title":"„Przejdziem Wis\u0142\u0119, przejdziem Wart\u0119” czyli spontaniczna miniwycieczka po Turku","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"25 maja 2019","format":false,"excerpt":"Od jesieni trudno by\u0142o mi tak naprawd\u0119 zrobi\u0107 sobie jak\u0105\u015b wi\u0119ksz\u0105 wycieczk\u0119. Poza prac\u0105 na etacie, niemal ca\u0142kowicie absorbowa\u0142 mnie kurs przewodnicki. Korzysta\u0142am z ka\u017cdej lu\u017aniejszej chwili, by pospacerowa\u0107 chocia\u017c w obr\u0119bie Tr\u00f3jmiasta, by ugruntowa\u0107 zdobywane informacje, a do tego zwiedza\u0142am muzea z poleconej listy (do wielu z ch\u0119ci\u0105 wraca\u0142am\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":13321,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2023\/09\/19\/pozegnanie-z-rabka\/","url_meta":{"origin":24082,"position":5},"title":"Po\u017cegnanie z Rabk\u0105","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"19 wrze\u015bnia 2023","format":false,"excerpt":"Ostatniego dnia nie chcia\u0142am rusza\u0107 ju\u017c nigdzie daleko, uwzgl\u0119dniaj\u0105c te\u017c wieczorny czas na pakowanie. Cia\u0142o mia\u0142am doprawdy mocno wyeksploatowane (przed wyjazdem oszcz\u0119dza\u0142am si\u0119 przez problemy z biodrem, wi\u0119c moja forma nie by\u0142a najwy\u017cszych lot\u00f3w), a wiele godzin marszu dzie\u0144 w dzie\u0144 i wieczorne powroty nieco przeci\u0105\u017cy\u0142y moj\u0105 g\u0142ow\u0119, bo cho\u0107\u2026","rel":"","context":"W \u201eParki Narodowe"","block_context":{"text":"Parki Narodowe","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/parki-narodowe\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/20220813_065158.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/20220813_065158.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/20220813_065158.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/20220813_065158.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24082"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24082\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24505,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24082\/revisions\/24505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}