{"id":22225,"date":"2026-05-19T06:00:00","date_gmt":"2026-05-19T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/?p=22225"},"modified":"2026-05-05T07:41:43","modified_gmt":"2026-05-05T05:41:43","slug":"lizbona-zwiedzamy-dzielnice-belem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/05\/19\/lizbona-zwiedzamy-dzielnice-belem\/","title":{"rendered":"Lizbona – zwiedzamy dzielnic\u0119 Bel\u00e9m"},"content":{"rendered":"\n

Z rana w naszej hotelowej restauracji trafili\u015bmy na przemi\u0142ego kelnera. Pan Rafael, podobnie jak kasjer w Muzeum Azulejos<\/a><\/strong>, uzna\u0142, \u017ce bardzo \u0142adnie m\u00f3wi\u0119 po portugalsku, z europejskim akcentem. Us\u0142ysza\u0142am tak\u017ce, \u017ce bardzo dobrze wymawiam ichnie „r”. \u017bartowa\u0142am, \u017ce mo\u017ce my (Polacy) jeste\u015bmy predysponowani do nauki portugalskiego, bo mamy r\u00f3wnie\u017c g\u0142oski nosowe, a ja osobi\u015bcie nie umiem m\u00f3wi\u0107 przeci\u0105g\u0142ego „rrr”, a jako dziecko do 6. roku \u017cycia wcale nie wymawia\u0142am „r” i mo\u017ce wreszcie mam z tego jak\u0105\u015b korzy\u015b\u0107 \ud83d\ude09 On z kolei opowiedzia\u0142 mi, \u017ce jego imi\u0119 jest nieprzypadkowe, bo jego rodzina pochodzi z kilku kraj\u00f3w, w tym Szwajcarii, dlatego otrzyma\u0142 imi\u0119, kt\u00f3re da\u0142o si\u0119 podobnie zapisa\u0107 i wym\u00f3wi\u0107 w kilku j\u0119zykach. Zauwa\u017cy\u0142am podobie\u0144stwo w przypadku „Marty” i r\u00f3\u017cnic\u0119 w przypadku „Micha\u0142a” (po portugalsku by\u0142by to „Miguel”). Podczas \u015bniadania, ilekro\u0107 potrzebowali\u015bmy pomocy, po prostu podchodzi\u0142am do niego i pr\u00f3bowa\u0142am swoich si\u0142 po portugalsku. Gdy szuka\u0142am ma\u0142ych widelczyk\u00f3w, poprawi\u0142 mnie w bardzo kulturalny spos\u00f3b, pytaj\u0105c po angielsku: „Co pr\u00f3buje Pani powiedzie\u0107?”, a nast\u0119pnie u\u015bci\u015bli\u0142, \u017ce powiedzia\u0142am „ma\u0142o” (ilo\u015b\u0107), a nie „ma\u0142e” (rozmiar). Mia\u0142am okazj\u0119 podej\u015b\u0107 jeszcze p\u00f3\u017aniej, gdy Micha\u0142 mia\u0142 ochot\u0119 na kolejn\u0105 kaw\u0119. Z rado\u015bci\u0105 zrobi\u0142am to za niego, m\u00f3wi\u0105c do pana Rafaela:<\/p>\n\n\n\n

– Meu marido precisa de mais caf\u00e9. (M\u00f3j m\u0105\u017c potrzebuje wi\u0119cej kawy.)<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ostatniego pe\u0142nego dnia w Lizbonie zrewidowali\u015bmy plany, bo od rana zn\u00f3w pada\u0142o. A potem zn\u00f3w je zmienili\u015bmy, bo (powinnam to wiedzie\u0107 jako pracownik instytucji kultury) kiedy pogoda nie rozpieszcza, to w muzeach mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 t\u0142um\u00f3w. Gdy zatem podjechali\u015bmy taks\u00f3wk\u0105 pod Klasztor Hieronimit\u00f3w w dzielnicy Bel\u00e9m, zobaczyli\u015bmy kolejk\u0119 niemal tak d\u0142ug\u0105 jak sam budynek klasztorny. Po drugiej stronie ulicy mie\u015bci\u0142a si\u0119 informacja i mo\u017cna by\u0142o zakupi\u0107 bilety, ale dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce czas oczekiwania na wej\u015bcie (stoj\u0105c w deszczu!) wynosi oko\u0142o dw\u00f3ch godzin. Uznali\u015bmy, \u017ce szkoda nam czasu i obejrzymy inne atrakcje w okolicy. Poza tym taks\u00f3wkarz pokazywa\u0142 nam po drodze muzeum zwi\u0105zane z wielkim trz\u0119sieniem ziemi w Lizbonie z 1755 roku i poczuli\u015bmy, \u017ce to mo\u017ce by\u0107 odpowiednia alternatywa dla nas, je\u015bli starczy si\u0142 i czasu. Kierowca generalnie trafi\u0142 si\u0119 nam naprawd\u0119 fajny, by\u0142 mi\u0142y, pokazywa\u0142 co ciekawsze mijane obiekty (np. gdzie urz\u0119dowa\u0142 prezydent Portugalii), poleca\u0142 lokaln\u0105 kuchni\u0119 (w tym pasteis de Bel\u00e9m, bo to w\u0142a\u015bnie z klasztoru Hieronimit\u00f3w wywodzi\u0142 si\u0119 \u00f3w s\u0142ynny portugalski deser; to on r\u00f3wnie\u017c u\u015bwiadomi\u0142 nas, \u017ce na po\u0142udniu warto zje\u015b\u0107 ryby, bo na p\u00f3\u0142nocy dominant\u0105 s\u0105 potrawy mi\u0119sne) i opowiada\u0142 o ca\u0142ym po\u0142udniowym i zachodnim wybrze\u017cu Portugalii.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Uznali\u015bmy, \u017ce skoro i tak mamy mokn\u0105\u0107, to chocia\u017c w ruchu, ogl\u0105daj\u0105c okolic\u0119. Najpierw wybrali\u015bmy si\u0119 na skwer Jardim da Pra\u00e7a do Imp\u00e9rio, kt\u00f3rego centralnym punktem by\u0142a fontanna. Z ka\u017cdej strony zdobi\u0142y j\u0105 p\u0142askorze\u017abione herby. W czterech rogach znajdowa\u0142y si\u0119 rze\u017aby zwierz\u0105t (np. koni) jakby na postumentach, a na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci czterech g\u0142\u00f3wnych alejek w kostk\u0119 skomponowano herby miast i dawnych kolonii portugalskich. Miejsce by\u0142o nieprzypadkowe, bo Bel\u00e9m stanowi\u0142o g\u0142\u00f3wny port w czasach, gdy Portugalia rozbudowywa\u0142a swoje kolonialne imperium. Znale\u017ali\u015bmy tu wszystkie miasta, kt\u00f3re planowali\u015bmy zwiedzi\u0107 podczas tego wyjazdu: Lizbon\u0119, Coimbr\u0119 i Porto \ud83d\ude42 Z dawnych kolonii od razu zapad\u0142y mi w pami\u0119\u0107 Wyspy \u015aw. Tomasza i Ksi\u0105\u017c\u0119ca, kt\u00f3r\u0105 to nazw\u0119 bez problemu rozszyfrowa\u0142am na miejscu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Centrum Kultury Bel\u00e9m wykorzystali\u015bmy z kolei na szybk\u0105 przerw\u0119 regeneracyjn\u0105 (tu wpad\u0142o pierwsze ciacho tego dnia, z nutk\u0105 kokosa) i znale\u017ali\u015bmy tam \u0142azienk\u0119 (ich powszechny brak by\u0142 najwi\u0119kszym mankamentem okolicy, wi\u0119c musieli\u015bmy nieco pokombinowa\u0107). Micha\u0142 zasugerowa\u0142, by\u015bmy doko\u0144czyli fotografowanie herb\u00f3w w drodze do Pomnika Odkrywc\u00f3w i wtedy kierowali si\u0119 na Wie\u017c\u0119 Torre de Bel\u00e9m, dlatego cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 jeszcze do kilku interesuj\u0105cych nas obiekt\u00f3w. Przeszli\u015bmy przez co\u015b w stylu ogr\u00f3dka z podpisanymi ro\u015blinami (wci\u0105\u017c w ramach tego wielkiego skweru), a nast\u0119pnie na drug\u0105 stron\u0119 ulicy, tam, gdzie sta\u0142 Klasztor Hieronimit\u00f3w. W ten spos\u00f3b min\u0119li\u015bmy jakie\u015b muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, finalnie zagl\u0105daj\u0105c do Planetarium Marynarki (gdzie sta\u0142y kutry rybackie i w\u015br\u00f3d pokaz\u00f3w by\u0142 taki dotycz\u0105cy \u017cycia Karola Darwina) i do Muzeum Morskiego. To ostatnie mie\u015bci\u0142o si\u0119 na drugim ko\u0144cu Klasztoru Hieronimit\u00f3w. W przedsionku go\u015bci wita\u0142 ogromny pomnik Henryka \u017beglarza i mapa \u015bwiata zajmuj\u0105ca praktycznie ca\u0142\u0105 \u015bcian\u0119.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

My jednak nie zdecydowali\u015bmy si\u0119 na zwiedzanie, ale pomy\u015bleli\u015bmy, \u017ce je\u015bli jeszcze kiedy\u015b b\u0119dziemy w Lizbonie, dodamy to na nasz\u0105 list\u0119. Tymczasem wr\u00f3cili\u015bmy na skwer, uzupe\u0142nili\u015bmy brakuj\u0105ce punkty i skierowali\u015bmy si\u0119 w stron\u0119 tunelu, bowiem po jego drugiej stronie sta\u0142 Pomnik Odkrywc\u00f3w. Sam tunel r\u00f3wnie\u017c by\u0142 ciekawy – na suficie umieszczono napisy, jednobrzmi\u0105ce, ale jeden bieg\u0142 w jedn\u0105 stron\u0119, drugi w przeciwn\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pomnik Odkrywc\u00f3w upami\u0119tnia\u0142 wyprawy sprzed wiek\u00f3w, ale powsta\u0142 dopiero w po\u0142owie XX wieku. Ustawiono go w 500. rocznic\u0119 \u015bmierci Henryka \u017beglarza. Co wi\u0119cej, to dok\u0142adnie st\u0105d \u017ceglarze wyruszali, by odkrywa\u0107 i nierzadko podbija\u0107 nowe l\u0105dy. W 1497 roku wyruszy\u0142a st\u0105d s\u0142ynna wyprawa Vasco da Gamy. Dlatego postaci na pomniku patrzy\u0142y w stron\u0119 uj\u015bcia rzeki. Na placu przed pomnikiem w posadzce umieszczono map\u0119 podsumowuj\u0105c\u0105 dokonania Portugalczyk\u00f3w, ale niestety sta\u0142a tam akurat jaka\u015b wycieczka. Mimo deszczowej aury spacerowicz\u00f3w by\u0142o ca\u0142kiem sporo i utrudnia\u0142o to jakie\u015b sensowne kadrowanie Pomnika Odkrywc\u00f3w. Co dogada\u0142am si\u0119 z kim\u015b, by si\u0119 ciut przemie\u015bci\u0142, wpada\u0142 w to miejsce kolejny turysta, nic sobie nie robi\u0105c z naszych pr\u00f3b, wi\u0119c by\u0142o to nieco frustruj\u0105ce. Zrobili\u015bmy jednak co w naszej mocy, by mie\u0107 pami\u0105tk\u0119 fotograficzn\u0105 z tego miejsca, mo\u017ce nawet jednego z wa\u017cniejszych w Lizbonie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nim poszli\u015bmy dalej, mieli\u015bmy jeszcze okazj\u0119 obserwowa\u0107 amfibi\u0119 – po rzece p\u0142yn\u0105\u0142 bowiem specjalny autobus turystyczny. Zatrzymali\u015bmy si\u0119 pod dachem nieopodal mariny, by co\u015b przek\u0105si\u0107. Ustawiono w niej historycznego \u017curawia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wkr\u00f3tce dotarli\u015bmy do parku w okolicy Torre de Bel\u00e9m. Nim jednak podeszli\u015bmy do samej wie\u017cy, trafili\u015bmy na postument z samolotem. A \u017ce Micha\u0142a interesowa\u0142o tak\u017ce lotnictwo, wykorzysta\u0142am moment, gdy nikogo nie by\u0142oby w kadrze i zawo\u0142a\u0142am m\u0119\u017ca, by pr\u0119dko podszed\u0142 zapozowa\u0107 \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

Zatrzymali\u015bmy si\u0119 te\u017c na szybkie ciastko. Pad\u0142o na rolk\u0119 cynamonow\u0105. By\u0142o tak dobra, \u017ce musia\u0142am si\u0119 hamowa\u0107, \u017ceby nie zje\u015b\u0107 te\u017c po\u0142\u00f3wki Micha\u0142a \ud83d\ude09 Pr\u00f3cz tego na s\u0142odko „na sp\u00f3\u0142k\u0119”, ja zjad\u0142am tart\u0119 z grzybami, a Micha\u0142 ze szpinakiem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nast\u0119pnie podeszli\u015bmy pod Torre de Bel\u00e9m i nawet si\u0119 rozpogodzi\u0142o. Przesta\u0142o pada\u0107, wyjrza\u0142o s\u0142oneczko i zacz\u0119\u0142o si\u0119 robi\u0107 cieplej. Jako, \u017ce obiekt r\u00f3wnie\u017c by\u0142 biletowany, tak\u017ce i tu zobaczyli\u015bmy ogonek oczekuj\u0105cych. My planowali\u015bmy zobaczy\u0107 budynek tylko z zewn\u0105trz. Prowadzi\u0142 do niego jakby mostek, a przy wie\u017cy znajdowa\u0142o si\u0119 co\u015b na kszta\u0142t pla\u017cy. Na piasku kto\u015b namalowa\u0142 posta\u0107 – mi skojarzy\u0142a si\u0119 z jakim\u015b miksem kosmity i anio\u0142ka \ud83d\ude09 Spaceruj\u0105c dalej, trafili\u015bmy na Muzeum Kombatant\u00f3w i ichni odpowiednik Grobu Nieznanego \u017bo\u0142nierza, kt\u00f3ry mia\u0142 upami\u0119tnia\u0107 kombatant\u00f3w zamorskich. Zaciekawi\u0142o mnie, \u017ce pilnuj\u0105cy go \u017co\u0142nierze stali wewn\u0105trz odr\u0119bnych str\u00f3\u017c\u00f3wek i mieli charakterystycznie rozstawione nogi – na tyle szeroko, \u017ce opierali si\u0119 nimi o boczne \u015bcianki. Min\u0119li\u015bmy r\u00f3wnie\u017c pomnik na stulecie portugalskiego lotnictwa. Wyszli\u015bmy z parku na w\u0105ski wiadukt dla pieszych i podeszli\u015bmy na przystanek autobusowy, by podjecha\u0107 do Muzeum Quake – upami\u0119tniaj\u0105cego wielkie trz\u0119sienie ziemi z 1755 roku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Micha\u0142 nam\u00f3wi\u0142 mnie, by wysi\u0105\u015b\u0107 przystanek wcze\u015bniej, nieopodal siedziby prezydenta. W ten spos\u00f3b znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w kolejnym parku. Po\u015brodku znajdowa\u0142 si\u0119 pomnik Afonso de Albuquerque (jego cenotaf widzieli\u015bmy w Panteonie Narodowym). Nie mniej ciekawy by\u0142 sam postument – mia\u0142 du\u017co rze\u017abionych element\u00f3w – postaci czy s\u0142oni, ale te\u017c p\u0142askorze\u017abionych scenek, np. pan\u00f3w z halabardami (b\u0105d\u017a podobn\u0105 broni\u0105) i pan\u00f3w skr\u00f3conych o g\u0142ow\u0119, prawdopodobnie z u\u017cyciem tych\u017ce. W parku znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c fontanny.<\/p>\n\n\n\n

Min\u0119li\u015bmy jeszcze Narodowe Muzeum Powoz\u00f3w, by doj\u015b\u0107 do tego docelowego. Cho\u0107 nie zamierzali\u015bmy go zwiedza\u0107, przyjrzeli\u015bmy si\u0119 budynkowi – bardzo nowoczesnemu i cz\u0119\u015bciowo przeszklonemu. Lawirowali\u015bmy tak\u017ce pomi\u0119dzy rze\u017abami reprezentuj\u0105cymi sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W Muzeum Quake przy kasach dostali\u015bmy opaski, kt\u00f3re mia\u0142y dwojakie zadanie. Po pierwsze grupy okre\u015blonego koloru wchodzi\u0142y o okre\u015blonych porach. Wej\u015bcia by\u0142y co dziesi\u0119\u0107 minut. Wynika\u0142o to z faktu, \u017ce mniej wi\u0119cej po takim czasie przechodzi\u0142o si\u0119 kolejno z sali do sali. Po drugie, po przy\u0142o\u017ceniu opaski we wskazanych punktach wystawy, na podanego maila mia\u0142y przyj\u015b\u0107 dodatkowe ciekawostki. Przysz\u0142y dopiero po tym, jak sama wys\u0142a\u0142am do nich maila kilka dni p\u00f3\u017aniej, ale bez problemu uzyska\u0142am wszelkie linki od pracownik\u00f3w Muzeum. Nim nadesz\u0142a nasza kolej zwiedzania, podjedli\u015bmy i odwiedzili\u015bmy \u0142azienk\u0119 oraz sklepik. Z ciekawszych rzeczy, znalaz\u0142y si\u0119 tam plakat z w\u0142adcami Portugalii czy ksi\u0105\u017cki, np. o podr\u00f3\u017cuj\u0105cych w czasie dzieciach, kt\u00f3re dzi\u0119ki temu do\u015bwiadczy\u0142y wspomnianej katastrofy, a tak\u017ce dzie\u0142a s\u0142ynnych filozof\u00f3w (Wolter, Jean-Jacques Rousseau) inspirowane tym wydarzeniem. Du\u017co przedmiot\u00f3w ze sklepiku pozwoli\u0142oby skomponowa\u0107 zestaw przetrwania, ale nie wpu\u015bciliby nas z nimi do samolotu, wi\u0119c finalnie nic nie kupili\u015bmy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Weszli\u015bmy wraz z nasz\u0105 grup\u0105. Na pocz\u0105tek prowadz\u0105ca opowiedzia\u0142a o wszelkich zasadach. Spodoba\u0142o mi si\u0119, \u017ce ka\u017cd\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wypowiedzi przewodnicy przekazywali po portugalsku i po angielsku. Nad drzwiami znajdowa\u0142 si\u0119 zegar odliczaj\u0105cy czas do otwarcia drzwi. Ponadto w tym miejscu mo\u017cna by\u0142o zag\u0142osowa\u0107, czy prze\u017cy\u0142o si\u0119 kiedy\u015b trz\u0119sienie ziemi i wyniki wcale nie okaza\u0142y si\u0119 mocno zr\u00f3\u017cnicowane (53 tysi\u0105ce na tak, 61 tysi\u0119cy na nie). Na \u015bcianach wisia\u0142y obrazy, m.in. Jo\u00e3o Glama Str\u00f6berle zatytu\u0142owany „Terramoto de Lisboa de 1755” (Trz\u0119sienie ziemi w Lizbonie w 1755 roku) czy taki prezentuj\u0105cy markiza Pombala autorstwa malarki Joana do Salitre. Ciekawy by\u0142 r\u00f3wnie\u017c plan miasta, cho\u0107 uproszczony i z 1949 roku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W nast\u0119pnym pomieszczeniu rozsiedli\u015bmy si\u0119 wok\u00f3\u0142 wielkiego sto\u0142u, a przestrze\u0144 na nim i na \u015bcianach zosta\u0142a przygotowana tak, by z pomoc\u0105 animacji wprowadzi\u0107 nas w fabu\u0142\u0119. Poznali\u015bmy posta\u0107 badacza, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 zg\u0142\u0119bi\u0107 zagadk\u0119 zjawiska od strony naukowej. W kolejnej sali i my mogli\u015bmy sobie zaserwowa\u0107 ma\u0142\u0105 powt\u00f3rk\u0119 z geografii. Uk\u0142adali\u015bmy kontynenty, dowiaduj\u0105c si\u0119 przy okazji co nieco o p\u0142ytach tektonicznych i ich ruchu, ale frustruj\u0105ce by\u0142o usytuowanie stanowiska pod k\u0105tem, bo elementy si\u0119 zsuwa\u0142y. Przedstawiono budow\u0119 Ziemi od wn\u0119trza do najbardziej zewn\u0119trznych warstw. Pokazano, gdzie wyst\u0119powa\u0142y trz\u0119sienia ziemi oraz dzia\u0142anie sejsmografu. Zaprezentowano konstrukcje antysejsmiczne. Pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek tsunami. Muzeum okaza\u0142o si\u0119 mocno do\u015bwiadczalne i zawiera\u0142o du\u017co multimedi\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Niestety, wielki zegar bezlito\u015bnie odmierzy\u0142 nasze 10 minut i trzeba by\u0142o i\u015b\u0107 dalej, chocia\u017c w tym czasie nie uda\u0142oby si\u0119 ani pobawi\u0107 wszystkimi atrakcjami ani wszystkiego przeczyta\u0107 (nawet gdyby zapisano to po polsku), by pozna\u0107 je „na sucho”. Z ledwo\u015bci\u0105 obesz\u0142am sal\u0119, by ca\u0142o\u015b\u0107 sfotografowa\u0107. Podobnie nie by\u0142o to \u0142atwe zadanie w nast\u0119pnym korytarzu. Na jednej \u015bcianie znalaz\u0142y si\u0119 wszystkie tablice, ale nie mogli\u015bmy na spokojnie zapozna\u0107 si\u0119 z ich tre\u015bci\u0105, bo kazano nam odwiedza\u0107 kolejno pokoiki naprzeciwko, by pozna\u0107 s\u0142ynne katastrofy i odczu\u0107 si\u0142\u0119 wstrz\u0105s\u00f3w. My zajrzeli\u015bmy do dw\u00f3ch – z San Francisco i z Japoni\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dalej znajdowa\u0142 si\u0119 „wehiku\u0142 czasu”. Na suficie wy\u015bwietla\u0142 si\u0119 „tunel do niesko\u0144czono\u015bci” i miga\u0142y daty oraz obrazki nawi\u0105zuj\u0105ce do r\u00f3\u017cnych zdarze\u0144. To, co mnie zaskoczy\u0142o, to fakt, \u017ce pojawi\u0142o si\u0119 zako\u0144czenie II wojny \u015bwiatowej i zrzucenie bomb atomowych, a nie by\u0142o I wojny \u015bwiatowej jako takiej, cho\u0107 pokazano rewolucj\u0119 bolszewick\u0105 i Wielk\u0105 Rewolucj\u0119 Francusk\u0105. U\u015bmiechn\u0119\u0142am si\u0119 na widok Darwina i jego teorii ewolucji. Finalnie cofn\u0119\u0142o nas do 1 listopada 1755 roku i otworzy\u0142y si\u0119 drzwi do kolejnej salki.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

A t\u0119 zaaran\u017cowano na uliczk\u0119 sprzed wiek\u00f3w. Lizbon\u0119 nazwano miastem kontrast\u00f3w. Cho\u0107 widzieli\u015bmy ozdobne portale, nie brakowa\u0142o te\u017c prostych dom\u00f3w mieszkalnych. Tu i \u00f3wdzie sta\u0142y beczki, le\u017ca\u0142y worki ze zbo\u017cem czy warzywa, a nad nami na sznurze wisia\u0142o pranie. Animowane postaci przemyka\u0142y jak gdyby nigdy nic. Przez zakratowane okienko spogl\u0105da\u0142a na nas m\u0142oda zakonnica, kt\u00f3ra odesz\u0142a zganiona spojrzeniem siostry prze\u0142o\u017conej. Obok, na kolejnych drzwiach zapisano, \u017ce nied\u0142ugo rozpocznie si\u0119 msza i nale\u017cy w tym miejscu zaczeka\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Usadzono nas na ruchomych fotelach po\u015brodku sali, a na ka\u017cd\u0105 \u015bcian\u0119 puszczano projekcj\u0119, kt\u00f3ra dawa\u0142a wra\u017cenie, \u017ce jeste\u015bmy wewn\u0105trz wielkiej \u015bwi\u0105tyni. Wszed\u0142 kap\u0142an z asyst\u0105 trzech ministrant\u00f3w. Mimo pierwszych wstrz\u0105s\u00f3w nie przerywa\u0142 celebrowania mszy, a\u017c spad\u0142 \u017cyrandol i ch\u0142opcy zaci\u0105gn\u0119li go do wyj\u015bcia. Zacz\u0119\u0142y wali\u0107 si\u0119 mury, a liczne \u015bwiece przyczyni\u0142y si\u0119 do rozleg\u0142ego po\u017caru. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w tym czasie w \u015bwi\u0105tyniach t\u0142umnie zgromadzili si\u0119 wierni, bo do wielkiego trz\u0119sienia ziemi dosz\u0142o 1 listopada, w Dniu Wszystkich \u015awi\u0119tych, o du\u017cym znaczeniu w katolickim kraju. Dla wielu ten aspekt religijny by\u0142 istotny i zadawano sobie pytania: „Dlaczego B\u00f3g tak chcia\u0142?”, „Dlaczego natura nie jest mu pos\u0142uszna?”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W \u015bwi\u0105tyni zacz\u0119\u0142y wali\u0107 si\u0119 mury, a liczne \u015bwiece przyczyni\u0142y si\u0119 do rozleg\u0142ego po\u017caru. Gdy przeszli\u015bmy si\u0119 do kolejnej sali, faktycznie zobaczyli\u015bmy dym, a czerwone lampy grzewcze sprawi\u0142y, \u017ce odczuli\u015bmy wzrost temperatury. Szli\u015bmy jakby przez zgliszcza.<\/p>\n\n\n\n

Na nast\u0119pnych drzwiach widnia\u0142a informacja, \u017ce otworz\u0105 si\u0119, gdy nadejdzie tsunami. Faktycznie poza kilkoma stanowiskami, gdzie mogli\u015bmy pos\u0142ucha\u0107 relacji mieszka\u0144c\u00f3w, kluczowy w tym miejscu by\u0142 ekran umieszczony jakby w ogromnej wn\u0119ce w murze. Prezentowa\u0142 widok na Lizbon\u0119, ju\u017c zniszczon\u0105 wstrz\u0105sami i po\u017carem, ale tu\u017c przed maj\u0105c\u0105 nadej\u015b\u0107 fal\u0105. Tsunami migrowa\u0142o w\u0142a\u015bciwie przez p\u0142on\u0105ce miasto.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po zako\u0144czeniu animacji mogli\u015bmy ruszy\u0107 dalej. Trafili\u015bmy do rozleg\u0142ego pomieszczenia, w kt\u00f3rym rzekomo mieli\u015bmy znale\u017a\u0107 wskaz\u00f3wki, b\u0119d\u0105ce rozwi\u0105zaniem zagadki naukowca, ale tak naprawd\u0119 nikt od nas tego nie wymaga\u0142. Za to zgromadzono tam materia\u0142y historyczne i zaprezentowano biografie postaci, kt\u00f3re by\u0142y w jaki\u015b spos\u00f3b istotne dla przebiegu zdarze\u0144 po katastrofie. Nam te nazwiska nie za wiele m\u00f3wi\u0142y (za wyj\u0105tkiem markiza Pombala, oficjalnie znanego jako Sebasti\u00e3o Jos\u00e9 de Carvalho e Melo), ale fajnie to zaaran\u017cowano, jakby panowie zgromadzili si\u0119 na obradach wok\u00f3\u0142 wielkiego sto\u0142u. Mo\u017cna by\u0142o zasiada\u0107 w kolejnych fotelach, przygl\u0105da\u0107 si\u0119 przedmiotom na blacie i zagl\u0105da\u0107 do szuflad. Ze wzgl\u0119du na mnogo\u015b\u0107 innych zwiedzaj\u0105cych mog\u0142am jednak tylko pomarzy\u0107 o sensownym kadrze obejmuj\u0105cym ca\u0142o\u015b\u0107, za to bez ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne postaci zaprezentowano jako standy w nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci sali, ale te nazwiska ju\u017c w og\u00f3le by\u0142y dla nas czarn\u0105 magi\u0105. Spodoba\u0142o mi si\u0119 natomiast stanowisko z mapami i sp\u0119dzi\u0142am przy nim chwil\u0119. Znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c miejsce do modlitwy, gdzie nale\u017ca\u0142o zaj\u0105\u0107 miejsce na kl\u0119czniku, oprze\u0107 \u0142okcie w wyznaczonych miejscach i przytrzyma\u0107 palce w uszach, by wys\u0142ucha\u0107 nagrania, wykorzystuj\u0105c przewodzenie kostne. Wypatrzy\u0142am posta\u0107 zniewolonej kobiety z Afryki i zosta\u0142o mi jeszcze par\u0119 stanowisk, podczas gdy czas ju\u017c up\u0142yn\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 by\u0142o to mo\u017cliwe w niemal ka\u017cdej sali, dopiero w tej wykorzystali\u015bmy mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozostania w \u015brodku na dodatkowe 10 minut. Dzi\u0119ki temu obejrzeli\u015bmy ostatnie rzeczy nim dotar\u0142y nowe osoby i spokojnie wyczekiwa\u0142am momentu, by zapozowa\u0107 w ciekawie zaaran\u017cowanym stanowisku w formie sekretarzyka. Na tablecie mo\u017cna by\u0142o przewija\u0107 list osoby, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a trz\u0119sienie i pisa\u0142a do bliskich. Wreszcie mogli\u015bmy zatrzyma\u0107 si\u0119 na moment, by zrobi\u0107 sobie sensowniejsze pami\u0105tkowe zdj\u0119cie ze zwiedzania, a nie tylko uwieczni\u0107 wszystkie tabliczki i eksponaty. Przysiedli\u015bmy te\u017c na chwil\u0119 oboje w czym\u015b a la namiot. Nie sili\u0142am si\u0119 jednak na czytanie tego wszystkiego, bo by\u0142am zm\u0119czona ci\u0105g\u0142\u0105 gonitw\u0105 i w tej sali informacji by\u0142 a\u017c przesyt, nawet na te 20 minut zwiedzania. A zdecydowanie ta przestrze\u0144 mia\u0142a w sobie najwi\u0119kszy potencja\u0142 i nios\u0142a najwi\u0119cej wiedzy historycznej.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ostatnia sala oferowa\u0142a powr\u00f3t do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, a narracj\u0119 przej\u0119\u0142a wnuczka naukowca. Finalnie maszyna czasu wyrzuca\u0142a zwiedzaj\u0105cych w punkcie, kt\u00f3ry mia\u0142 pokaza\u0107 konsekwencje konkretnie trz\u0119sienia ziemi z 1755 roku (to mia\u0142o wp\u0142yw na lokaln\u0105 kultur\u0119 czy budownictwo), ale tak\u017ce dawa\u0107 go\u015bciom do my\u015blenia, \u017ce cho\u0107 teraz jest spokojnie, to jednak ci ludzie wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105 na obszarze zagro\u017conym kataklizmami i warto by\u0107 na nie gotowym, na ile to mo\u017cliwe. Wyszli\u015bmy zreszt\u0105 przy sklepiku, w kt\u00f3rym mo\u017cna zakupi\u0107 zestawy przetrwania, my jednak zabrali\u015bmy ulotki, jak samodzielnie si\u0119 przygotowa\u0107 i co skompletowa\u0107. Aby wyj\u015b\u0107 z Muzeum, trzeba by\u0142o przej\u015b\u0107 przez sklepik, co uwa\u017cam za ciekawy zabieg marketingowy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po wyj\u015bciu przysiedli\u015bmy na \u0142awce w pobliskim skwerku i czekali\u015bmy na taks\u00f3wk\u0119. Trafi\u0142a si\u0119 nam pani, co stanowi\u0142o wyj\u0105tek na tle dotychczasowych do\u015bwiadcze\u0144. Wyr\u00f3\u017cnia\u0142o j\u0105 te\u017c to, \u017ce nie by\u0142a szczeg\u00f3lnie rozmowna, ale prawdopodobnie przyczyn\u0105 by\u0142a bariera j\u0119zykowa. Gdy przez okno zobaczyli\u015bmy s\u0142odkiego malca, zachwyca\u0142a si\u0119 nim po portugalsku, prawdopodobnie jego pyzatymi policzkami \ud83d\ude09 Po przeciwnej stronie widzieli\u015bmy rzek\u0119 i po deszczu poziom wody podni\u00f3s\u0142 si\u0119, a ponadto zala\u0142o niekt\u00f3re chodniki.<\/p>\n\n\n\n

Kierowali\u015bmy si\u0119 do Zamku \u015aw. Jerzego (Castelo de S\u00e3o Jorge). Po drodze z okna samochodu zobaczyli\u015bmy jakie\u015b zbiorowisko ludzi i policj\u0119. Gdy znale\u017ali\u015bmy si\u0119 u celu, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce patrzyli\u015bmy na strajk pracownik\u00f3w kas, tego w\u0142a\u015bnie zamku. W zwi\u0105zku z tym zakup bilet\u00f3w na miejscu by\u0142 niemo\u017cliwy. Ochrona wpuszcza\u0142a tylko tych, kt\u00f3rzy ju\u017c mieli bilety, pozosta\u0142ym t\u0142umaczy\u0142a sytuacj\u0119 i proponowa\u0142a zakup online. Nawet spr\u00f3bowali\u015bmy, bo nazajutrz opuszczali\u015bmy Lizbon\u0119 i by\u0142a to nasza ostatnia szansa na wizyt\u0119 w tym miejscu, ale uda\u0142o si\u0119 nam jedynie zrobi\u0107 rezerwacj\u0119, przy kt\u00f3rej nie dodano \u017cadnego linku do p\u0142atno\u015bci. Ochroniarz skierowa\u0142 nas do automatu, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 zwyk\u0142ym bankomatem, wi\u0119c niestety, ale ostatecznie nie mogli\u015bmy tego obiektu zwiedzi\u0107. Widzieli\u015bmy fragmenty mur\u00f3w i gdzieniegdzie, spaceruj\u0105c po okolicy, jakie\u015b skrawki terenu wok\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na pewno niesamowitym akcentem w obr\u0119bie najbli\u017cszych zamku uliczek by\u0142y pawie. Widzieli\u015bmy ich sporo, a one totalnie nic sobie nie robi\u0142y z obecno\u015bci turyst\u00f3w. Jeden nawet po\u017cera\u0142 ko\u0144c\u00f3wk\u0119 od loda ro\u017cka, zawczasu jednak dziurawi\u0105c j\u0105 tak, \u017ce zachowa\u0142 na pewno dro\u017cno\u015b\u0107 w prze\u0142yku \ud83d\ude09 Dwa osobniki zacz\u0119\u0142y si\u0119 bi\u0107, podlatuj\u0105c na murek. Wiele z nich piszcza\u0142o wniebog\u0142osy. Pawia znale\u017ali\u015bmy tak\u017ce na na\u015bciennym azulejos.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Lawiruj\u0105c kr\u0119tymi uliczkami, trafili\u015bmy na lokalnych muzyk\u00f3w. Mijali\u015bmy kramiki z pami\u0105tkami, m.in. z wyrobami z korka, ale my postawili\u015bmy na zakup poczt\u00f3wek wzorowanych na zdj\u0119cia typu polaroid, bo uznali\u015bmy, \u017ce zawieziemy je bliskim w ramach pami\u0105tki i si\u0119 podpiszemy. Zajrzeli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c do ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Krzy\u017ca, po przeciwnej stronie wzg\u00f3rza zamkowego (Igreja de Santa Cruz do Castelo).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mieli\u015bmy po drodze fajn\u0105 przygod\u0119. W jednej z w\u0105skich uliczek nasz\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142y umieszczone nad drzwiami kilku dom\u00f3w azulejos, jak si\u0119 okaza\u0142o, z wizerunkami \u015bwi\u0119tych. Gdy Micha\u0142 szykowa\u0142 si\u0119 do zrobienia zdj\u0119cia p\u0142ytek nad jednymi drzwiami, wysz\u0142a z nich starsza pani. Kobieta nie zna\u0142a angielskiego, wi\u0119c u\u017cywa\u0142a jedynie j\u0119zyka portugalskiego. Mia\u0142am podstawy, ale z tak obfitej narracji nie wy\u0142apywa\u0142am wszystkiego. Pani by\u0142a jednak na tyle zdeterminowana, by uzmys\u0142owi\u0107 nam, na jakich \u015bwi\u0119tych patrzymy, \u017ce zacz\u0119\u0142a korzysta\u0107 z najprostszych mo\u017cliwych s\u0142\u00f3w i por\u00f3wna\u0144, by\u015bmy mimo wszystko j\u0105 zrozumieli. W kwestii Antoniego z Padwy, Marii i Franciszka zorientowali\u015bmy si\u0119 od razu, ale imi\u0119 jednego z m\u0119\u017cczyzn zabrzmia\u0142o do\u015b\u0107 niewyra\u017anie. Kobieta zacz\u0119\u0142a gestykulowa\u0107 i Micha\u0142 zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce pokazuje ukrzy\u017cowanie i stygmaty. Gdy ja z kolei wy\u0142owi\u0142am z jej opowie\u015bci s\u0142owa „querer ver” czyli „chcie\u0107 widzie\u0107”. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mia\u0142a na my\u015bli Tomasza Aposto\u0142a, kt\u00f3ry nie uwierzy\u0142, p\u00f3ki nie zobaczy\u0142 \u015blad\u00f3w gwo\u017adzi w d\u0142oniach Jezusa. Rado\u015b\u0107 staruszki, gdy poj\u0119li\u015bmy, o kim mowa, by\u0142a nie do opisania \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zjedli\u015bmy te\u017c kolejne „ciastko” i chyba trafi\u0142o na szczyt listy przysmak\u00f3w wed\u0142ug Micha\u0142a, ale i ja zachwyci\u0142am si\u0119 absolutnie tym smakiem. Z zewn\u0105trz wygl\u0105da\u0142o to jak devolay, ale otoczka by\u0142a delikatniejsza i du\u017co cie\u0144sza. A wn\u0119trze… wype\u0142nia\u0142 ser i przepyszny farsz z dorsza – ryby, kt\u00f3r\u0105 Portugalczycy przygotowuj\u0105 pono\u0107 na setki sposob\u00f3w i z niej s\u0142yn\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tymczasem w poszukiwaniu \u0142azienki trafili\u015bmy na tak\u0105 w obr\u0119bie wybiegu dla piesk\u00f3w i pani by\u0142a na tyle mi\u0142a, \u017ce j\u0105 nam otworzy\u0142a. Obok mie\u015bci\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c myjnia dla czworonog\u00f3w. Z tego miejsca widzieli\u015bmy w oddali dwie wie\u017cyczki, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 nale\u017ce\u0107 do ko\u015bcio\u0142a pw. Matki Bo\u017cej \u0141askawej (Igreja da Gra\u00e7a de Lisboa), przy kt\u00f3rym by\u0142 jeden z najfajniejszych widok\u00f3w na miasto. Niestety, nie tylko my wpadli\u015bmy na pomys\u0142 odwiedzenia tego miejsca, szczeg\u00f3lnie, \u017ce znale\u017ali\u015bmy si\u0119 tam tu\u017c po zachodzie s\u0142o\u0144ca, kiedy miasto jeszcze by\u0142o fajnie wida\u0107, ale ju\u017c nied\u0142ugo mogli\u015bmy oczekiwa\u0107 zapadni\u0119cia zmroku. Jako\u015b jednak znale\u017ali\u015bmy „swoje 30 centymetr\u00f3w” po\u015br\u00f3d t\u0142umu i dzi\u0119ki temu zar\u00f3wno zrobili\u015bmy zdj\u0119cia widoczkom, panoramie, jak i sobie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W\u0119druj\u0105c dalej, pokonali\u015bmy setki schod\u00f3w w d\u00f3\u0142. Kierowali\u015bmy si\u0119 ju\u017c do ostatniego tego dnia punktu – by zje\u015b\u0107 kolacj\u0119 \ud83d\ude09 Przy tej okazji przeszli\u015bmy jednak jeszcze przez plac Martim Moniz, z kt\u00f3rego ruszaj\u0105 s\u0142ynne \u017c\u00f3\u0142te tramwaje. Restauracj\u0119 wyszukali\u015bmy jakby z polecenia, bo opisano j\u0105 w ksi\u0105\u017cce o Lizbonie, kt\u00f3r\u0105 czyta\u0142am. Nazywa\u0142a si\u0119 A Tigelinha i zjedli\u015bmy tam lokaln\u0105 rybk\u0119 \ud83d\ude09 Pierwsze menu, kt\u00f3re dostali\u015bmy by\u0142o po portugalsku, drugie po angielsku, ale oba zapisano r\u0119cznie, wi\u0119c mieli\u015bmy niema\u0142\u0105 rozkmin\u0119. Finalnie zjad\u0142am morszczuka, Micha\u0142 inn\u0105 rybk\u0119, a dodatkowo wzi\u0119li\u015bmy ciasto na wynos. Klimat by\u0142 niesamowity, a obs\u0142ugiwa\u0142 nas sam w\u0142a\u015bciciel.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po powrocie odebrali\u015bmy w hotelu zlecone pranie. \u017bartowa\u0142am, \u017ce pierwszy raz Micha\u0142 ma wyprasowan\u0105 pi\u017cam\u0119, bo m\u00f3j m\u0105\u017c rzadko si\u0119ga po \u017celazko. Tymczasem moje poczucie estetyki sk\u0142ania mnie do prasowania wi\u0119kszo\u015bci ubra\u0144, ale aby sobie t\u0119 czynno\u015b\u0107 uprzyjemni\u0107, w\u0142\u0105czam sobie zazwyczaj jaki\u015b film czy podcast, Us\u0142uga tego typu w hotelu wychodzi\u0142a do\u015b\u0107 drogo, ale zdecydowali\u015bmy si\u0119 z konieczno\u015bci ograniczenia wagi baga\u017cu. Po prawdzie zap\u0142acili\u015bmy jednak tylko po\u0142ow\u0119 kwoty, bo zgubili mi jedn\u0105 skarpetk\u0119. Okaza\u0142a si\u0119 moj\u0105 najdro\u017csz\u0105 skarpetk\u0105, bo oszcz\u0119dzili\u015bmy na tym 48 euro \ud83d\ude09 Spakowali\u015bmy si\u0119 ju\u017c z grubsza, by nazajutrz mie\u0107 spokojny poranek przed przejazdem do Coimbry.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z rana w naszej hotelowej restauracji trafili\u015bmy na przemi\u0142ego kelnera. Pan Rafael, podobnie jak kasjer w Muzeum Azulejos, uzna\u0142, \u017ce bardzo \u0142adnie m\u00f3wi\u0119 po portugalsku, z europejskim akcentem. Us\u0142ysza\u0142am tak\u017ce,Czytaj dalejLizbona – zwiedzamy dzielnic\u0119 Bel\u00e9m<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-22225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-podroze-zagraniczne"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pabyF6-5Mt","jetpack-related-posts":[{"id":1688,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/05\/25\/przejdziem-wisle-przejdziem-warte-czyli-spontaniczna-miniwycieczka-po-turku\/","url_meta":{"origin":22225,"position":0},"title":"„Przejdziem Wis\u0142\u0119, przejdziem Wart\u0119” czyli spontaniczna miniwycieczka po Turku","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"25 maja 2019","format":false,"excerpt":"Od jesieni trudno by\u0142o mi tak naprawd\u0119 zrobi\u0107 sobie jak\u0105\u015b wi\u0119ksz\u0105 wycieczk\u0119. Poza prac\u0105 na etacie, niemal ca\u0142kowicie absorbowa\u0142 mnie kurs przewodnicki. Korzysta\u0142am z ka\u017cdej lu\u017aniejszej chwili, by pospacerowa\u0107 chocia\u017c w obr\u0119bie Tr\u00f3jmiasta, by ugruntowa\u0107 zdobywane informacje, a do tego zwiedza\u0142am muzea z poleconej listy (do wielu z ch\u0119ci\u0105 wraca\u0142am\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/20190430_171941.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":1935,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/07\/02\/zajawka-na-srodmiescie\/","url_meta":{"origin":22225,"position":1},"title":"Zajawka na \u015ar\u00f3dmie\u015bcie","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"2 lipca 2019","format":false,"excerpt":"Dotarli\u015bmy do ostatniej dzielnicy, kt\u00f3ra pozosta\u0142a mi do zwiedzenia, bym mog\u0142a powiedzie\u0107, \u017ce uko\u0144czy\u0142am projekt gda\u0144ski. A \u017ce wystartowa\u0142am we wrze\u015bniu i z zamierzenia mia\u0142 trwa\u0107 rok, to \u0142atwo wydedukowa\u0107, \u017ce obej\u015bcie \u015ar\u00f3dmie\u015bcia przypad\u0142o na sierpie\u0144. Chcia\u0142am, by by\u0142a to wisienka na torcie. Ale totalnie nie przemy\u015bla\u0142am tego pod k\u0105tem\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/78.%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie-10.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/78.%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie-10.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/78.%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie-10.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":10386,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2023\/07\/04\/zamosc-zakochana-w-ratuszu-i-fortyfikacjach\/","url_meta":{"origin":22225,"position":2},"title":"Zamo\u015b\u0107 – zakochana w ratuszu i fortyfikacjach","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"4 lipca 2023","format":false,"excerpt":"W Lublinie wsiad\u0142am w poci\u0105g regio odje\u017cd\u017caj\u0105cy z peronu 1b w stron\u0119 stacji Zamo\u015b\u0107 Wsch\u00f3d. Zamierza\u0142am wysi\u0105\u015b\u0107 na stacji Zamo\u015b\u0107. Mi\u0119dzy nimi by\u0142a stacja Zamo\u015b\u0107 Star\u00f3wka, ale zale\u017ca\u0142o mi nie tylko na zobaczeniu rynku, cho\u0107 na nim w szczeg\u00f3lno\u015bci. By\u0142am w Zamo\u015bciu jeszcze w okresie licealnym i przyzna\u0107 musz\u0119, \u017ce\u2026","rel":"","context":"W \u201eInne"","block_context":{"text":"Inne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/inne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220507_163217.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220507_163217.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220507_163217.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/20220507_163217.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":984,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/01\/22\/kowale-czy-wciaz-jestesmy-w-gdansku\/","url_meta":{"origin":22225,"position":3},"title":"Kowale – czy wci\u0105\u017c jeste\u015bmy w Gda\u0144sku?","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"22 stycznia 2019","format":false,"excerpt":"Tydzie\u0144 temu na blogu zapad\u0142a cisza. Wyja\u015bni\u0142am t\u0119 sytuacj\u0119 na swojej stronie na Facebooku, ale dotar\u0142y do mnie g\u0142osy, \u017ce niekt\u00f3rych brak wtorkowego wpisu zaskoczy\u0142. My\u015bl\u0119, \u017ce wszyscy wiedz\u0105, co w poprzednim tygodniu wydarzy\u0142o si\u0119 w Gda\u0144sku i czu\u0142am, \u017ce przedstawienie Wam wpisu, kt\u00f3ry b\u0119dziecie mogli przeczyta\u0107 poni\u017cej, by\u0142oby w\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/52.Kowale-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/52.Kowale-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/52.Kowale-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/52.Kowale-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":19567,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2024\/05\/07\/wieden-8-nasze-wiedenskie-top-5\/","url_meta":{"origin":22225,"position":4},"title":"Wiede\u0144 #8 Nasze wiede\u0144skie top 5","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"7 maja 2024","format":false,"excerpt":"Moja towarzyszka, gdy wr\u00f3ci\u0142am z prawie trzema tysi\u0105cami zdj\u0119\u0107, zasugerowa\u0142a, \u017ce nie zazdro\u015bci mi ich wybierania. Teraz, z perspektywy ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 cyklu wiede\u0144skiego, widz\u0119, \u017ce by\u0142o to wyzwanie, ale jednocze\u015bnie z niek\u0142aman\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 ogl\u0105da\u0142am zn\u00f3w widoki z austriackiej stolicy i przypomina\u0142am sobie nasze przygody. Ka\u017cda z nas oczywi\u015bcie odbiera\u0142a miasto\u2026","rel":"","context":"W \u201ePodr\u00f3\u017ce zagraniczne"","block_context":{"text":"Podr\u00f3\u017ce zagraniczne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/podroze-zagraniczne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/W08.01.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/W08.01.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/W08.01.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/W08.01.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/W08.01.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/W08.01.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":22158,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/05\/05\/lizbona-historia-zapisana-na-azulejos\/","url_meta":{"origin":22225,"position":5},"title":"Lizbona – historia zapisana na azulejos","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"5 maja 2026","format":false,"excerpt":"Na czwartek zapowiadano deszczow\u0105 pogod\u0119, dlatego zaplanowali\u015bmy sobie dzie\u0144 pod dachem i uznali\u015bmy, \u017ce to idealna pora na wizyt\u0119 w Museu Nacional do Azulejo (Muzeum Azulejos). Wsiedli\u015bmy w autobus na Placu Rossio. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce na wej\u015bciu przyk\u0142ada si\u0119 kart\u0119 p\u0142atnicz\u0105 i przejazd kosztuje ledwie 10 eurocent\u00f3w. Zagadali\u015bmy ch\u0142opaka naprzeciwko,\u2026","rel":"","context":"W \u201ePodr\u00f3\u017ce zagraniczne"","block_context":{"text":"Podr\u00f3\u017ce zagraniczne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/podroze-zagraniczne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Portugalia-04-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Portugalia-04-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Portugalia-04-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Portugalia-04-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Portugalia-04-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Portugalia-04-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22225"}],"version-history":[{"count":78,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26676,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22225\/revisions\/26676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}