{"id":22158,"date":"2026-05-05T06:00:00","date_gmt":"2026-05-05T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/?p=22158"},"modified":"2026-03-31T18:24:12","modified_gmt":"2026-03-31T16:24:12","slug":"lizbona-historia-zapisana-na-azulejos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/05\/05\/lizbona-historia-zapisana-na-azulejos\/","title":{"rendered":"Lizbona – historia zapisana na azulejos"},"content":{"rendered":"\n

Na czwartek zapowiadano deszczow\u0105 pogod\u0119, dlatego zaplanowali\u015bmy sobie dzie\u0144 pod dachem i uznali\u015bmy, \u017ce to idealna pora na wizyt\u0119 w Museu Nacional do Azulejo (Muzeum Azulejos). Wsiedli\u015bmy w autobus na Placu Rossio. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce na wej\u015bciu przyk\u0142ada si\u0119 kart\u0119 p\u0142atnicz\u0105 i przejazd kosztuje ledwie 10 eurocent\u00f3w. Zagadali\u015bmy ch\u0142opaka naprzeciwko, czy dobrze wsiedli\u015bmy, bo numer autobusu si\u0119 zgadza\u0142, natomiast nie byli\u015bmy pewni kierunku. Dzi\u0119ki temu ch\u0142opak wiedzia\u0142, \u017ce nie jeste\u015bmy tutejsi i zasugerowa\u0142 nam, kiedy wysi\u0105\u015b\u0107. Sami pewnie przejechaliby\u015bmy przystanek.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Muzeum umieszczono w dawnym klasztorze Madre de Deus. Gdy weszli\u015bmy i stan\u0119li\u015bmy w kolejce, mieli\u015bmy czas rozejrze\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 – azulejos by\u0142y wsz\u0119dzie \ud83d\ude09 Gdy przysz\u0142a nasza kolej, poprosi\u0142am pana po portugalsku o dwa bilety dla doros\u0142ych:<\/p>\n\n\n\n

– N\u00f3s precisamos dois bilhetes para adultos.<\/p>\n\n\n\n

Pan zapyta\u0142 czy jeste\u015bmy z Portugalii, a \u017ce odpowiedzia\u0142 mu Micha\u0142, przeszed\u0142 na angielski. Powiedzia\u0142am, \u017ce ucz\u0119 si\u0119 portugalskiego i po prostu chcia\u0142am spr\u00f3bowa\u0107, na co pan powiedzia\u0142, \u017ce bardzo dobrze m\u00f3wi\u0119 po portugalsku i pochwali\u0142 m\u00f3j europejski akcent, bo wiele os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 ucz\u0105, m\u00f3wi jednak z brazylijskim. Micha\u0142 doda\u0142, \u017ce za mn\u0105 rok nauki, a ja powiedzia\u0142am, \u017ce w Duolingo jest tylko wersja brazylijska, ale mam te\u017c ksi\u0105\u017ck\u0119 do europejskiej odmiany portugalskiego.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przed wej\u015bciem by\u0142y jeszcze \u0142azienka (tak\u017ce z oznaczeniami damska\/m\u0119ska z azulejos!) i restauracja, a dalej sklepik. Micha\u0142 z\u0142apa\u0142 kaw\u0119 na wynos i mia\u0142 nadziej\u0119 przej\u015b\u0107 z ni\u0105 dalej, ale jednak musia\u0142 j\u0105 dopi\u0107 przed \ud83d\ude09 Dlatego przed rozpocz\u0119ciem zwiedzania zajrzeli\u015bmy na zielony dziedziniec. Po okazaniu bilet\u00f3w znale\u017ali\u015bmy si\u0119 przed tablic\u0105 opisuj\u0105c\u0105 plan muzeum z podzia\u0142em na pi\u0119tra. Muzeum mia\u0142o 3 kondygnacje. Ju\u017c tu zobaczyli\u015bmy, \u017ce azulejos znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na schodkach. Stopnie upstrzono mniejszymi kafelkami, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na s\u0142owa. Zorganizowano tu bowiem akcj\u0119 w stylu „schody mog\u0105 m\u00f3wi\u0107” i mia\u0142a ona na celu uwra\u017cliwi\u0107 na osoby o szczeg\u00f3lnych potrzebach czy na nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Muzeum prezentowa\u0142o w pewnym sensie te\u017c ewolucj\u0119 azulejos i paradoksalnie wita\u0142 nas obrazek z XX wieku z Myszk\u0105 Mickey na Zamku \u015aw. Jerzego. Jednak malowane p\u0142ytki trafi\u0142y tu wraz z islamem ju\u017c przed wiekami (XIII wiek) i rozpowszechnili je Maurowie. Na pocz\u0105tku swej historii azulejos nie tworzy\u0142y jeszcze scenek rodzajowych, ale by\u0142y po prostu ozdobnymi p\u0142ytkami o wzorze geometrycznym, nast\u0119pnie wzbogaconymi przez europejskie motywy kwiatowe i zwierz\u0119ce. Nie by\u0142y skomplikowane. Mia\u0142y by\u0107 po prostu \u0142adne \ud83d\ude09 Samo s\u0142owo „azulejo” tak\u017ce mia\u0142o arabskie pochodzenie i oznacza\u0142o „ma\u0142y polerowany kamie\u0144”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W p\u00f3\u017aniejszym czasie powstawa\u0142y jednak zar\u00f3wno scenki na pojedynczych p\u0142ytkach, jak i ca\u0142e kompozycje z\u0142o\u017cone z wielu kafli. Przyk\u0142adowo w mniejszym formacie znalaz\u0142 si\u0119 wizerunek \u015bwi\u0119tego Antoniego z 1560 roku, a ca\u0142\u0105 \u015bcian\u0119 pokrywa\u0142 „Painel de Nossa Senhora da Vida” (dos\u0142ownie Panel Naszej Pani \u017bycia) z Matk\u0105 Bosk\u0105 z oko\u0142o 1580 roku, gdzie po\u015brodku umieszczono scenk\u0119 z narodzenia Pana Jezusa w stajence. Jeden z m\u0119\u017cczyzn przyni\u00f3s\u0142 Dzieci\u0105tku koszyk pe\u0142en… jajek. Scenk\u0119 wie\u0144czy\u0142y z obu stron kolumny greckie owini\u0119te bluszczem. Panel pochodzi\u0142 z po\u015bwi\u0119conej Matce Boskiej kaplicy w ko\u015bciele \u015aw. Andrzeja, kt\u00f3ry ucierpia\u0142 w wielkim trz\u0119sieniu ziemi z 1755 roku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W XVII wieku cz\u0119sto ca\u0142e \u015bciany wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142\u00f3w pokrywano p\u0142ytkami, a wzory powtarza\u0142y si\u0119, by wygl\u0105da\u0142o to sp\u00f3jnie w ca\u0142o\u015bci. Wi\u0119ksze kompozycje zazwyczaj umieszczano w takich miejscach, gdzie zak\u0142adano, \u017ce b\u0119d\u0105 ogl\u0105dane z pewnej odleg\u0142o\u015bci. Czasem pojawia\u0142y si\u0119 jednak tak\u017ce mniejsze ilustracje, najcz\u0119\u015bciej przedstawiaj\u0105ce \u015bwi\u0119tych i oparte na religijnej symbolice.<\/p>\n\n\n\n

Na wystawie bardzo podoba\u0142y mi si\u0119 umieszczane regularnie stanowiska stworzone z my\u015bl\u0105 o osobach niewidomych i niedowidz\u0105cych. Pojawia\u0142 si\u0119 tam oczywi\u015bcie alfabet Braille’a, ale przede wszystkim by\u0142y tam monochromatyczne p\u0142ytki o r\u00f3\u017cnej strukturze, odpowiadaj\u0105cej r\u00f3\u017cnym barwom na azulejos. Dodatkowo na dalszym etapie zwiedzania trafili\u015bmy na wypuk\u0142e p\u0142ytki w kszta\u0142cie danego malunku, np. wa\u017cki czy koniki polne. S\u0142u\u017cy\u0142o to te\u017c innym go\u015bciom, bo mo\u017cna by\u0142o tego dotkn\u0105\u0107, a normalnie eksponat\u00f3w muzealnych si\u0119 nie dotyka. Jednak nie silono si\u0119 ju\u017c na t\u0142umaczenie i zwyk\u0142e napisy by\u0142y tylko po portugalsku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W korytarzu obiegaj\u0105cym dziedziniec znalaz\u0142a si\u0119 te\u017c wsp\u00f3\u0142czesna kompozycja z\u0142o\u017cona z 260 tradycyjnego rozmiaru p\u0142ytek (14×14 cm). Pomi\u0119dzy malunkami ptak\u00f3w umieszczono s\u0142owa, maj\u0105ce oddawa\u0107, czym dla autor\u00f3w jest wolno\u015b\u0107. Pojawia\u0142y si\u0119 tam has\u0142a takie jak: „chcie\u0107 ta\u0144czy\u0107”, „\u017cy\u0107 szcz\u0119\u015bliwie”, „przysz\u0142o\u015b\u0107” czy „mi\u0142o\u015b\u0107”. Dodatkowo w jednym z korytarzy mo\u017cna by\u0142o podejrze\u0107 zza \u015bcianki ca\u0142e zbiory azulejos, kt\u00f3re nie by\u0142y wystawione jako eksponaty, ale je segregowano i pracowano nad nimi. Nie wypatrzyliby\u015bmy ich jednak, gdyby\u015bmy nie pr\u00f3bowali zapozowa\u0107 ze \u015bciank\u0105 do zdj\u0119\u0107 – tak\u0105 z otworami na twarze \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nast\u0119pnie odwiedzili\u015bmy niewielkie pomieszczenie z ciekawym sufitem (cz\u0119\u015bciowo drewnianym, cz\u0119\u015bciowo pokrytym barwnymi p\u0142ytkami) i czterema medalionami przedstawiaj\u0105cymi ewangelist\u00f3w wraz z ich atrybutami. Warto by\u0142o r\u00f3wnie\u017c przystan\u0105\u0107 przed obrazem „Panorama Jeruzalem” – kszta\u0142t ramy nie by\u0142 prostok\u0105tny, ale u g\u00f3ry formowa\u0142 \u0142uk, zwany „o\u015blim grzbietem”. Wn\u0119trze wyda\u0142o si\u0119 jednak nader skromne, gdy przeszli\u015bmy dalej. Weszli\u015bmy bowiem do Sali Kapitu\u0142y, gdzie nie wiadomo by\u0142o, gdzie oczy podzia\u0107. Przepych by\u0142 wszechobecny. Wsz\u0119dzie wisia\u0142y obrazy, ramy zdawa\u0142y si\u0119 ocieka\u0107 z\u0142otem, a pomi\u0119dzy nimi znajdowa\u0142y si\u0119 jeszcze barwne p\u0142ytki. Jedynie portale zostawiono szare. Po schodkach wchodzi\u0142o si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a. I on zosta\u0142 bogato ozdobiony. Utrzymano go w podobnej stylistyce. Z\u0142ote ramy okala\u0142y obrazy ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 pod sam sufit. On r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 dopracowany w najmniejszych szczeg\u00f3\u0142ach. Doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bcian pokrywa\u0142y scenki religijne wykonane z azulejos. Ambona, r\u00f3wnie\u017c ca\u0142a z\u0142ota, znajdowa\u0142a si\u0119 o dziwo bli\u017cej ch\u00f3ru ni\u017c prezbiterium. Ch\u00f3r widziany z tego miejsca wyda\u0142 si\u0119 niewielki, by\u0142 bowiem zabudowany, ale od razu da\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej i z jego perspektywy b\u0119dziemy mogli spojrze\u0107 na ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tymczasem ruszyli\u015bmy dalej. Znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w jednej z ciekawszych sal i wida\u0107 by\u0142o, \u017ce tak\u017ce inni tury\u015bci zatrzymywali si\u0119 w niej na d\u0142u\u017cej. Na ekranie prezentowano film dotycz\u0105cy konserwacji azulejos. Z kolei w gablotach po\u015brodku pomieszczenia pokazano, jakie pierwiastki i zwi\u0105zki chemiczne wykorzystywano, aby otrzyma\u0107 okre\u015blony kolor.<\/p>\n\n\n\n

– zielony otrzymywano ze zwi\u0105zk\u00f3w miedzi b\u0105d\u017a ze zmieszania niebieskiego z \u017c\u00f3\u0142tym<\/p>\n\n\n\n

– niebieskiemu odpowiada\u0142y zwi\u0105zki kobaltu, ale ju\u017c purpur\u0119 i br\u0105z otrzymywano z u\u017cyciem manganu i \u017celaza<\/p>\n\n\n\n

– \u017c\u00f3\u0142ty pigment zawiera\u0142 w sobie o\u0142\u00f3w, antymon i tlen, a nazywano go Amarelo de N\u00e1poles<\/p>\n\n\n\n

Z biegiem czasu oczywi\u015bcie zorientowano si\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z tych substancji by\u0142a toksyczna i szukano „zdrowszych” alternatyw. W tym pomieszczeniu dominowa\u0142 kolor niebieski, a wzd\u0142u\u017c \u015bcian r\u00f3wnie\u017c bieg\u0142a wielka kompozycja z azulejos, z\u0142o\u017cona tak naprawd\u0119 z kilku obraz\u00f3w. Tym razem ogl\u0105da\u0107 mogli\u015bmy scenki franciszka\u0144skie, pochodz\u0105ce z klasztoru \u015aw. Anny w Lizbonie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przeszli\u015bmy si\u0119 schodkami w g\u00f3r\u0119, po drodze trafiaj\u0105c na co\u015b w stylu atrium. Selfie na tle kolorowych \u015bcian uzna\u0142am za obowi\u0105zkowe \ud83d\ude09 Nast\u0119pnie pokonali\u015bmy kolejny poziom schod\u00f3w i zmienili\u015bmy pi\u0119tro. Na pocz\u0105tek trafili\u015bmy do Sali Polowa\u0144, bo w\u0142a\u015bnie takie scenki przedstawiono na kaflach. Po\u015brodku sta\u0142 du\u017cy st\u00f3\u0142. Na komodzie ustawiono r\u00f3wnie\u017c wazy. Przechodz\u0105c korytarzem dalej, trafili\u015bmy na schodki, kt\u00f3rymi si\u0119 nie wchodzi\u0142o, ale powy\u017cej kt\u00f3rych znalaz\u0142 si\u0119 kolejny wielkoformatowy obraz na azulejos. W tej strefie dominowa\u0142y \u017c\u00f3\u0142cie i niebiesko\u015bci. W okolicy klatki schodowej \u015bwi\u0119tego Benedykta trafili\u015bmy na wizerunek Jana Chrzciciela i tu tych kolor\u00f3w wykorzystano wi\u0119cej. Za to ju\u017c nast\u0119pna cz\u0119\u015b\u0107 wystawy zn\u00f3w by\u0142a wy\u0142\u0105cznie bia\u0142o-niebieska. Jedn\u0105 z ciekawszych scenek by\u0142a ta prezentuj\u0105ca Chrystusa wr\u0119czaj\u0105cego klucze \u015bwi\u0119temu Piotrowi. Nie wszystkie przedstawienia mia\u0142y wymiar religijny. Pokazano tak\u017ce „Lekcj\u0119 ta\u0144ca”.<\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pnym pokoju malunkom pr\u00f3cz opis\u00f3w towarzyszy\u0142y szkice. Poszerzono tak\u017ce tematyk\u0119 o mitologiczn\u0105. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej wyszli\u015bmy na kru\u017cganek, kt\u00f3ry sam w sobie by\u0142 zdobiony wzorami geometrycznymi, ale i tu znalaz\u0142y si\u0119 obrazy na p\u0142ytkach. Miejsce podoba\u0142o mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pod wzgl\u0119dem architektonicznym. Nie zlicz\u0119, ile rodzaj\u00f3w \u0142uk\u00f3w znalaz\u0142am w Muzeum Azulejos w oknach, drzwiach i elementach wyposa\u017cenia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wkr\u00f3tce zn\u00f3w znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w sali z wystrojem pe\u0142nym przepychu. Sam uk\u0142ad by\u0142 zreszt\u0105 podobny jak w Sali Kapitu\u0142y i ko\u015bciele. Azulejos na dolnej cz\u0119\u015bci \u015bcian przechodzi\u0142o w szereg obraz\u00f3w w ramach, a i na suficie namalowano ich sporo. Ca\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142y z\u0142ocenia. W kolejnym pomieszczeniu podobnie. W pierwszej sali ciekawostk\u0105 by\u0142a rze\u017abiona szopka, w drugiej z kolei mogli\u015bmy ogl\u0105da\u0107 monstrancje, rze\u017aby i inne elementy ko\u015bcielnego wyposa\u017cenia. To st\u0105d da\u0142o si\u0119 spojrze\u0107 na wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a z wysoko\u015bci ch\u00f3ru.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ponadto na ca\u0142ym drugim pi\u0119trze, pod oknami wychodz\u0105cymi na dziedziniec, znajdowa\u0142y si\u0119 azulejos ze scenkami rodzajowymi. Wed\u0142ug planu muzeum mia\u0142a si\u0119 tu mie\u015bci\u0107 wielka panorama Lizbony i czu\u0142am si\u0119 rozczarowana my\u015bl\u0105, \u017ce „to tylko to”, zw\u0142aszcza, \u017ce nawet nie namalowano tam szczeg\u00f3lnie du\u017co budynk\u00f3w. Spodziewa\u0142am si\u0119 wi\u0119kszego efektu wow. Jednocze\u015bnie im dalej byli\u015bmy w toku zwiedzania, tym bardziej mia\u0142am poczucie, \u017ce to nie mog\u0142o by\u0107 to i mo\u017ce ta w\u0142a\u015bciwa panorama po prostu nie by\u0142a dost\u0119pna. Sfotografowa\u0142am ca\u0142o\u015b\u0107 po kawa\u0142ku tak czy inaczej, co stanowi\u0142o r\u00f3wnie\u017c niecodzienne do\u015bwiadczenie, bo mija\u0142am nie tylko innych turyst\u00f3w, ale te\u017c wiadra na kapi\u0105c\u0105 wod\u0119 i plakietki ostrzegaj\u0105ce, \u017ce jest mokro i \u015blisko (przyk\u0142adowo „limpeza em curso – piso escorregadio” oznacza\u0142o mniej wi\u0119cej tyle co „sprz\u0105tanie w trakcie – \u015bliska pod\u0142oga”, ale tabliczki mia\u0142y r\u00f3\u017cne napisy). Przez okno widzieli\u015bmy, \u017ce pada\u0142o intensywnie, a deszcz ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu nie ustawa\u0142.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Stopniowo posuwali\u015bmy si\u0119 dalej, ogl\u0105daj\u0105c coraz to m\u0142odsze wytwory – osiemnastowieczne inspirowane by\u0142y m.in. rococo, dziewi\u0119tnastowieczne odchodzi\u0142y od klasycznych kszta\u0142t\u00f3w i nieraz bywa\u0142y wypuk\u0142e, wi\u0119c z zaciekawieniem ogl\u0105dali\u015bmy je pod r\u00f3\u017cnymi k\u0105tami. Coraz cz\u0119\u015bciej mijali\u015bmy te\u017c wazy, talerze i inne naczynia. Dwudziesty wiek reprezentowa\u0142y prace bardziej barwne. Czasem by\u0142y to scenki rodzajowe, czasem (nieraz abstrakcyjne) po\u0142\u0105czenia kszta\u0142t\u00f3w geometrycznych. To tu pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c wspomniane w kontek\u015bcie stanowisk dla niewidomych owady i ro\u015bliny, kt\u00f3rych na standzie mo\u017cna by\u0142o dotkn\u0105\u0107. W tej cz\u0119\u015bci ewidentnie eksperymentowano z kolorem i form\u0105. Mijali\u015bmy te wszystkie „wariacje na temat” i budzi\u0142y one skrajne emocje – albo naprawd\u0119 fascynowa\u0142y, albo wydawa\u0142y si\u0119 niezrozumia\u0142e lub b\u0142ahe. Podoba\u0142a mi si\u0119 kompozycja z kafelkami r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w pomi\u0119dzy kt\u00f3re „wmalowano” postaci, np. pasterki z k\u00f3zk\u0105 (faktycznie prac\u0119 nazwano „Pasterze”), za to m\u0119\u017cczyzna w kapeluszu na bia\u0142ym tle skojarzy\u0142 mi si\u0119 z malunkami markerem na \u015bcianach szkolnych \u0142azienek. Obie prace pochodzi\u0142y z portugalskich stacji kolejowych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przeszli\u015bmy si\u0119 jeszcze wy\u017cej, gdzie dopiero aran\u017cowano wystaw\u0119 czasow\u0105, wi\u0119c nie mogli\u015bmy jeszcze jej ogl\u0105da\u0107. Dotyczy\u0107 mia\u0142a fabryki Vi\u00fava Lamego – wytw\u00f3rcy azulejos, z okazji 175-lecia ich dzia\u0142alno\u015bci. Naprzeciwko mie\u015bci\u0142y si\u0119 schody. Ca\u0142kiem sporo ludzi kierowa\u0142o si\u0119 tu ju\u017c w d\u00f3\u0142 do wyj\u015bcia. Tymczasem w g\u00f3r\u0119 tak\u017ce warto by\u0142o wej\u015b\u0107, by zobaczy\u0107 obiekt, na kt\u00f3rym mi osobi\u015bcie najbardziej zale\u017ca\u0142o i co do kt\u00f3rego by\u0142am pewna, \u017ce sp\u0119dzimy tam relatywnie najwi\u0119cej czasu. Znajdowa\u0142a si\u0119 tam bowiem tak wyczekiwana wielka panorama Lizbony, prezentuj\u0105ca miasto sprzed trz\u0119sienia ziemi w 1755 roku (widok z oko\u0142o 1700 roku). Wykonano j\u0105 ca\u0142\u0105 z bia\u0142o-niebieskich azulejos. Powtarza\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce mierzy\u0142a 36 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, jedynie w folderze zakupionym p\u00f3\u017aniej w sklepie z pami\u0105tkami zapisano, \u017ce mia\u0142a prawie 23 metry. Tak czy inaczej, robi\u0142a ogromne wra\u017cenie i przyci\u0105ga\u0142a uwag\u0119 ludzi, wi\u0119c fotografowa\u0142am j\u0105 po kawa\u0142ku, a nakr\u0119cenie filmiku wzd\u0142u\u017c ca\u0142o\u015bci by\u0142o niezwykle wymagaj\u0105ce, ale nie by\u0142am jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a. \u015awietnym pomys\u0142em tw\u00f3rc\u00f3w wystawy by\u0142o te\u017c podpisanie poni\u017cej malunku zabytk\u00f3w tak, by ogl\u0105daj\u0105cy wiedzia\u0142, na co patrzy. Opisom towarzyszy\u0142y te\u017c zarysy budynk\u00f3w. St\u0105d dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce na skrajnych kaflach po prawej stronie znalaz\u0142 si\u0119 klasztor Matki Bo\u017cej, obecnie stanowi\u0105cy siedzib\u0119 Muzeum Azulejos, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie zwiedzali\u015bmy \ud83d\ude42 Nie da\u0142o si\u0119 te\u017c pomin\u0105\u0107 Zamku \u015aw. Jerzego, bo umieszczono go na wzg\u00f3rzu. Nieopodal mie\u015bci\u0142a si\u0119 katedra, kt\u00f3r\u0105 r\u00f3wnie\u017c zaplanowali\u015bmy na ten dzie\u0144. Poza tym w sali umieszczono kilka prac wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c fragment panoramy Lizbony z XXI wieku (Torre de Bel\u00e9m) wytworzon\u0105 w\u0142a\u015bnie przez Vi\u00fava Lamego. Na obu panoramach obiekt przedstawiono ciutk\u0119 inaczej.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec zwiedzania tej sali i muzeum w og\u00f3le zapozowa\u0142am z wybranym fragmentem panoramy i musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce m\u00f3j m\u0105\u017c naprawd\u0119 si\u0119 postara\u0142, by zrealizowa\u0107 kadr w wybranych przeze mnie ramach, ale jednocze\u015bnie z\u0142apa\u0107 najlepszy k\u0105t \ud83d\ude42 W samym muzeum sp\u0119dzili\u015bmy naprawd\u0119 fajne 2,5 godziny. W muzealnym sklepiku szuka\u0142am w\u0142a\u015bnie czego\u015b, co dotyczy\u0142oby wielkiej panoramy i pozwala\u0142oby j\u0105 uj\u0105\u0107 bardziej ca\u0142o\u015bciowo. Rzeczywi\u015bcie dorwa\u0142am taki folder. Poza tym pad\u0142o na zak\u0142adki, poczt\u00f3wki i naklejki – wszystko oczywi\u015bcie z motywem azulejos \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na pogod\u0119 zjedli\u015bmy tam r\u00f3wnie\u017c obiad i by\u0142 ca\u0142kiem smaczny, cho\u0107 lekki, ale cieszy\u0142a nas porcja warzyw. U mnie do brzuszka wpad\u0142 nale\u015bnik (crepes) z serem, kurczakiem i grzybami, u Micha\u0142a z kolei kisz (quiche) z szynk\u0105 i serem. To by\u0142 chyba najwcze\u015bniejszy z naszych portugalskich obiad\u00f3w \ud83d\ude09 Po posi\u0142ku przyszed\u0142 czas na dalsze zwiedzanie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nam\u00f3wi\u0142am Micha\u0142a, by\u015bmy pod Panteon Narodowy podjechali autobusem. Nawet pokonanie odcinka od muzeum do przystanku sprawi\u0142o jednak, \u017ce przemoczyli\u015bmy do pewnego stopnia buty. Na jasnej kostce po prostu trudno by\u0142o wypatrze\u0107 wszelkie zag\u0142\u0119bienia, po kilku godzinach deszczu wype\u0142nione wod\u0105. Potem cieszy\u0142am si\u0119 tylko, \u017ce pami\u0105tki, cho\u0107 papierowe, nie ucierpia\u0142y, bo cz\u0119\u015b\u0107 z nich chroni\u0142y foliowe os\u0142onki lub inne pami\u0105tki w foliowych os\u0142onkach \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n

Po drodze przeszli\u015bmy przez stacj\u0119 Santa Apol\u00f3nia, a kawa\u0142ek dalej natkn\u0119li\u015bmy si\u0119 na fajny mural wtulonej pary i naprzeciwko koresponduj\u0105cy z nim drugi malunek, z notuj\u0105c\u0105 co\u015b kobiet\u0105. Bli\u017cej Panteonu trafili\u015bmy na ewenement. „Mural de Azulejos – Botto Machado<\/a><\/strong>„, bo tak go podpisano na mapie, jak sama nazwa wskazuje, by\u0142 muralem wykonanym na p\u0142ytkach azulejos. Znalaz\u0142o si\u0119 ich tutaj a\u017c 52 738! Ka\u017cd\u0105 wykonano we wspomnianej fabryce Vi\u00fava Lamego, ale malowano r\u0119cznie! Poza obiektami lizbo\u0144skimi, w ca\u0142o\u015b\u0107 wkomponowano tak\u017ce architektoniczne ikony z Pary\u017ca czy Nowego Jorku. Prawie u celu znale\u017ali\u015bmy tak\u017ce pomnik portugalskiego lekarza marynarki wojennej. Bernardino Ant\u00f3nio Gomes urodzi\u0142 si\u0119 tego samego dnia co ja (tylko prawie dwa wieki wcze\u015bniej) i jako pierwszy w kraju wykorzysta\u0142 chloroform w anestezjologii.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wreszcie dotarli\u015bmy do Panteonu Narodowego. Przy kasie zrobi\u0142o si\u0119 zamieszanie. Pani z ochrony najpierw kaza\u0142a nam podej\u015b\u0107, potem czeka\u0107, a po chwili zn\u00f3w podej\u015b\u0107, ale odebra\u0142a nam parasol i umie\u015bci\u0142a w pojemniku. \u015amia\u0142am si\u0119 tylko do Micha\u0142a, \u017ce b\u0119dziemy musieli o nim pami\u0119ta\u0107 na koniec, ale pogoda nam pewnie przypomni \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n

Panteon by\u0142 wielkim gmachem dawnego ko\u015bcio\u0142a Igreja de Santa Engr\u00e1cia, z g\u0142\u00f3wn\u0105 sal\u0105, w kt\u00f3rej ju\u017c na dzie\u0144 dobry ustawiono wystaw\u0119 czasow\u0105 przybli\u017caj\u0105c\u0105 sylwetk\u0119 portugalskiego poety, ale tak\u017ce polityka. Guerra Junqueiro \u017cy\u0142 na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Znalaz\u0142y si\u0119 tu nie tylko jego portrety, ale r\u00f3wnie\u017c biurko i krzes\u0142o, kt\u00f3re do niego nale\u017ca\u0142y. \u017byciorys zaprezentowano w postaci osi czasu. Tymczasem w prezbiterium mie\u015bci\u0142y si\u0119 o\u0142tarz i wielkie organy. Du\u017ce wra\u017cenie zrobi\u0142a na mnie tak\u017ce ogromna flaga Portugalii. Warto by\u0142o spojrze\u0107 w g\u00f3r\u0119, bo pod kopu\u0142\u0105 umieszczono okna i tworzy\u0142o si\u0119 co\u015b w stylu \u015bwietlika.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W g\u0142\u00f3wnej sali po prawej i po lewej ustawiono po trzy nagrobki. Jedne nale\u017ca\u0142y do odkrywc\u00f3w. Znalaz\u0142y si\u0119 tu nazwiska: Vasco da Gama (pierwszy dotar\u0142 drog\u0105 morsk\u0105 do Indii), Afonso de Albuquerque (\u017ceglarz, kt\u00f3ry zosta\u0142 wicekr\u00f3lem Indii) i Nuno \u00c1lvares Pereira (rycerz, kt\u00f3ry uczestniczy\u0142 w ekspansji portugalskiej w Afryce, po \u015bmierci \u017cony wst\u0105pi\u0142 do zakonu karmelit\u00f3w i obecnie jest \u015bwi\u0119tym). Naprzeciw nagrobki upami\u0119tnia\u0142y Henryka \u017beglarza (syna kr\u00f3la Jana I, uznaje si\u0119 go za tw\u00f3rc\u0119 portugalskiego imperium kolonialnego), Lu\u00edsa de Cam\u00f5es (uwa\u017canego za najwa\u017cniejszego z pisarzy i poet\u00f3w w historii Portugalii), a w ostatnim spocz\u0105\u0142 Pedro \u00c1lvares Cabral (\u017ceglarz, kt\u00f3ry jako pierwszy Europejczyk zobaczy\u0142 Brazyli\u0119). Wszystkie te postaci pochodzi\u0142y z XV i XVI wieku. Warto jednak wspomnie\u0107, \u017ce obecnie groby Vasco da Gamy i Lu\u00edsa de Cam\u00f5es znajdowa\u0142y si\u0119 w Klasztorze Hieronimit\u00f3w. Tymczasem miejsce poch\u00f3wku Afonso de Albuquerque zagin\u0119\u0142o podczas wspomnianego trz\u0119sienia ziemi w 1755 roku. Tu pozosta\u0142y jedynie ich symboliczne nagrobki. Niewykluczone, \u017ce dotyczy\u0142o to ca\u0142ej sz\u00f3stki, co sugerowa\u0142oby okre\u015blenie nagrobk\u00f3w „cenotafami”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W czterech „rogach” Panteonu znajdowa\u0142y si\u0119 klatki schodowe, z kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o wej\u015b\u0107 na balkoniki, z widokami z g\u00f3ry. Na dolne w poszczeg\u00f3lnych wie\u017cach mie\u015bci\u0142y si\u0119 nagrobki, a wy\u017cej dodatkowe wystawy. W jednej pochowany zosta\u0142 E\u00e7a de Queiroz – portugalski pisarz i dyplomata. W kolejnej znalaz\u0142o si\u0119 a\u017c pi\u0119\u0107 postaci: dyplomata Aristides de Sousa Mendes, pisarz Aquilino Ribeiro, pr\u00f3buj\u0105cy obali\u0107 rz\u0105dy Salazara genera\u0142 lotnictwa Humberto Delgado (przy okazji patron lizbo\u0144skiego lotniska), pisarka Sophia de Mello Breyner Andresen oraz pi\u0142karz Eus\u00e9bio da Silva Ferreira. Pr\u00f3bowa\u0142am ka\u017cd\u0105 sal\u0119 uj\u0105\u0107 te\u017c ca\u0142o\u015bciowo jednym kadrem, ale w przypadku tak znanego pi\u0142karza okaza\u0142o si\u0119 to niemo\u017cliwe, bo dw\u00f3ch m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn stan\u0119\u0142o obok jego nagrobka i zacz\u0119\u0142o \u017cywo debatowa\u0107 \ud83d\ude09 W nast\u0119pnej sali spoczywa\u0142y cztery postaci ze \u015bwiata sztuki: poeta Almeida Garret, poeta i pedagog Jo\u00e3o de Deus, wspomniany ju\u017c wcze\u015bniej Guerra Junqueiro oraz kr\u00f3lowa fado Am\u00e1lia Rodrigues. W ostatniej wie\u017cy, najbli\u017cej kas, umieszczono nagrobki dawnych prezydent\u00f3w – znale\u017ali si\u0119 tam: Manuel Jos\u00e9 de Arriaga (prawnik), Sid\u00f3nio Pais (matematyk), Te\u00f3filo Braga (pisarz), \u00d3scar Carmona (absolwent szko\u0142y wojskowej, tak\u017ce minister wojny). W ramach usytuowanych wy\u017cej wystaw mogli\u015bmy m.in. obejrze\u0107 sztuk\u0119 sakraln\u0105, g\u0142\u00f3wnie rze\u017ab\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c bi\u017cuteri\u0119 i ceramik\u0119.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Odwiedzili\u015bmy tak\u017ce taras, ale wyszli\u015bmy tam dos\u0142ownie na moment. Aura by\u0142a na tyle niesprzyjaj\u0105ca, \u017ce mieli\u015bmy obawy, \u017ce nas zwieje albo zmyje wraz z wod\u0105, szczeg\u00f3lnie, \u017ce pod\u0142oga nie by\u0142a p\u0142aska, ale opada\u0142a w kierunku barierek. Bardzo szybko nas zn\u00f3w zmoczy\u0142o i wych\u0142odzi\u0142o, cho\u0107 wyszli\u015bmy na zewn\u0105trz dos\u0142ownie na trzy minutki, robi\u0105c szybk\u0105 rundk\u0119 w k\u00f3\u0142ko i wracaj\u0105c tymi samymi drzwiami. Na koniec zakupili\u015bmy dwie poczt\u00f3wki, a pani, kt\u00f3ra normalnie rozmawia\u0142a z nami po angielsku, kwot\u0119 pokaza\u0142a nam na kalkulatorze, zapisa\u0142a na kartce i jeszcze powiedzia\u0142a po portugalsku \ud83d\ude09 To by\u0142o ciekawe. Wyszli\u015bmy w kierunku pomnika \u015aw. Wincentego, ale na skwerku, na kt\u00f3ry wskazywa\u0142a mapa, nic nie znale\u017ali\u015bmy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na tym etapie ju\u017c wiedzieli\u015bmy, \u017ce nierealnym by\u0142oby odwiedzenie wszystkich miejsc w okolicy, dlatego prze\u0142o\u017cyli\u015bmy Zamek \u015aw. Jerzego na kolejny dzie\u0144 i wybrali\u015bmy po\u0142o\u017con\u0105 bli\u017cej Panteonu Katedr\u0119 S\u00e9. Samo okre\u015blenie katedr by\u0142o skr\u00f3tem od „Sedes Episcopalis” czyli „siedziby biskupa”. Jednak pokonanie tego odcinka nie by\u0142o \u0142atwe – ulice ju\u017c p\u0142ywa\u0142y – dos\u0142ownie. Buty r\u00f3wnie\u017c. Szukali\u015bmy zatem po drodze jakiego\u015b schronienia przed deszczem. W\u0119drowali\u015bmy w\u0105ziutkimi uliczkami. Z\u0142apa\u0142am Micha\u0142a pod mankiet i rzuci\u0142am nagle:<\/p>\n\n\n\n

– To chod\u017a.<\/p>\n\n\n\n

Po czym wci\u0105gn\u0119\u0142am go w pierwsze otwarte drzwi. Do budynku, kt\u00f3ry na pierwszy rzut oka bra\u0142am za sklepik, a okaza\u0142 si\u0119 bardziej piekarni\u0105 czy kawiarni\u0105. Pani prowadz\u0105ca Alfama Doce by\u0142a przemi\u0142a i wygadana, ale przede wszystkim bardzo go\u015bcinna. A \u017ce w Polsce przypada\u0142by akurat T\u0142usty Czwartek, wzi\u0119li\u015bmy po dwa smako\u0142yki – co\u015b wytrawnego i co\u015b s\u0142odkiego. W ramach polskiej tradycji w wersji portugalskiej zjad\u0142am pastel o smaku kokosowym, a m\u00f3j m\u0119\u017cu\u015b przekrojonego p\u0105czka z czekolad\u0105, posypanego cukrem i cukrem pudrem. Gdy spogl\u0105dali\u015bmy na \u015bcian\u0119 wody na zewn\u0105trz, pani \u017cartowa\u0142a, \u017ce teraz ju\u017c musimy u niej zosta\u0107, ale jednak nie chcieli\u015bmy rezygnowa\u0107 z wizyty w Katedrze, a by\u0142a otwarta tylko do 18:00.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u017bwawym krokiem ruszyli\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a. Po drodze trudno by\u0142oby si\u0119 zatrzymywa\u0107, dlatego Micha\u0142 kr\u0119ci\u0142 filmik, a ja mia\u0142am aparat w gotowo\u015bci, co jaki\u015b czas tylko pstrykaj\u0105c, ale generalnie cisn\u0119li\u015bmy niez\u0142ym tempem do przodu. Byli\u015bmy nawet na ulicy \u015aw. Micha\u0142a (Rua de S\u00e3o Miguel). Ciekawostk\u0119 po drodze stanowi\u0142o drzewko z mandarynkami ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a tego samego patrona, a bli\u017cej Katedry S\u00e9 znalaz\u0142o si\u0119 ich wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Sama \u015bwi\u0105tynia nie mia\u0142a wyszukanego wystroju, wyda\u0142a si\u0119 wr\u0119cz skromna jak na ko\u015bci\u00f3\u0142 tej rangi. Mimo to u\u017cycie piaskowca w po\u0142\u0105czeniu z gr\u0105 \u015bwiate\u0142 dawa\u0142o ca\u0142kiem przyjemny, wr\u0119cz przytulny odbi\u00f3r. Weszli\u015bmy p\u00f3\u0142 godziny przed zamkni\u0119ciem. Czasu do 18.00 by\u0142o niewiele, wi\u0119c zwiedzali\u015bmy b\u0142yskawicznie, ale na pewno oszcz\u0119dzi\u0142am chwil\u0119, gdy przesz\u0142am si\u0119 tylko po\u015br\u00f3d gablot z szatami biskup\u00f3w, bo nie wolno tam by\u0142o robi\u0107 zdj\u0119\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie ten temat akurat \u015brednio mnie interesowa\u0142. Umieszczono tam r\u00f3wnie\u017c relikwiarz i r\u00f3\u017cne ksi\u0119gi. Za to nie mog\u0142abym przegapi\u0107 rozety. Na ch\u00f3rze warto by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wykona\u0107 kadr obejmuj\u0105cy ca\u0142\u0105 Katedr\u0119.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

A t\u0119 zwiedzali\u015bmy ja z aparatem, Micha\u0142 kr\u0119c\u0105c film. Najpierw trafili\u015bmy na wystaw\u0119 archeologiczn\u0105 oraz gablot\u0119 historyczn\u0105. Nast\u0119pnie przeszli\u015bmy si\u0119 po kolejnych kaplicach (\u015aw. Wincenta, \u015aw. Marii, \u015aw. Sebastiana, Matki Bo\u017cej Niepokalanie Pocz\u0119tej, \u015aw. Kosmy i Damiana, \u015aw. Ildefonsa, \u015aw. Anny, Ducha \u015aw.). W niekt\u00f3rych z nich znajdowa\u0142y si\u0119 nagrobki, a generalnie sporo by\u0142o obraz\u00f3w i rze\u017ab. Przyjrzeli\u015bmy si\u0119 z bliska prezbiterium, zrekonstruowanemu w latach 1779-1781, i weszli\u015bmy do pomieszczenia, gdzie patriarchowie mieli si\u0119 przebiera\u0107, ale nie by\u0142a to zakrystia, bo wed\u0142ug planu znajdowa\u0142a si\u0119 w przeciwnej nawie. Tutaj uwag\u0119 zwraca\u0142a ca\u0142a „wystawka” nakry\u0107 g\u0142owy. W\u00f3wczas przeszli\u015bmy si\u0119 jeszcze do Kaplicy Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. Tu\u017c obok ostatniej z kaplic – \u015aw. Bart\u0142omieja, znalaz\u0142 si\u0119 inny z kluczowych element\u00f3w wyposa\u017cenia tej \u015bwi\u0105tyni, wspominany podobnie jak rozeta tak\u017ce w przewodnikach. Za krat\u0105 mie\u015bci\u0142a si\u0119 chrzcielnica ze scenami z \u017cycia \u015aw. Antoniego.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Finalnie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce punkt osiemnasta nikt nas nie wygania\u0142 (posiedzieli\u015bmy nawet z dziesi\u0119\u0107 minut w \u0142awce), ale zamkni\u0119to ju\u017c sprzeda\u017c bilet\u00f3w i wypuszczali nas pracownicy. Przed wej\u015bciem sta\u0142a spora gromadka ludzi, kt\u00f3rym nie w smak by\u0142o wystawianie si\u0119 na ulewny deszcz. Niekt\u00f3rzy nawet szli tych par\u0119 metr\u00f3w do przodu, po czym zawracali. My te\u017c stali\u015bmy tam d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119, ale przekona\u0142am Micha\u0142a, \u017ce nim przestanie pada\u0107, to my ju\u017c b\u0119dziemy w miejscu noclegu i b\u0119dziemy mogli schn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Do celu dotarli\u015bmy w rekordowym tempie. Zrobili\u015bmy jeszcze zakupy w markecie ko\u0142o hotelu. Kolejny raz tego dnia ochroniarz podszed\u0142 do nas w sprawie parasola, tym razem nak\u0142adaj\u0105c na niego specjalnie wyprofilowan\u0105 torb\u0119 foliow\u0105 – co uznali\u015bmy za ciekawe rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n

Doszcz\u0119tnie przemoczeni, ale usatysfakcjonowani czasem wykorzystanym mimo niefajnej pogody, wr\u00f3cili\u015bmy do pokoju. Tego dnia dos\u0142ownie posmakowali\u015bmy najstarszej dzielnicy w Lizbonie i trzeba przyzna\u0107, \u017ce Alfama by\u0142a super \ud83d\ude42 Odhaczyli\u015bmy te\u017c kolejny punkt naszego portugalskiego „niezb\u0119dnika” – odwiedzi\u0107 Muzeum Azulejos. A podsumowaniem dnia niech b\u0119d\u0105 bardzo buduj\u0105ce s\u0142owa Micha\u0142a: „Serce si\u0119 raduje, bo moja \u017cona jest szcz\u0119\u015bliwa.” <3<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na czwartek zapowiadano deszczow\u0105 pogod\u0119, dlatego zaplanowali\u015bmy sobie dzie\u0144 pod dachem i uznali\u015bmy, \u017ce to idealna pora na wizyt\u0119 w Museu Nacional do Azulejo (Muzeum Azulejos). Wsiedli\u015bmy w autobus naCzytaj dalejLizbona – historia zapisana na azulejos<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-22158","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-podroze-zagraniczne"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pabyF6-5Lo","jetpack-related-posts":[{"id":21856,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/04\/21\/sintra-na-krancu-europy-dotykajac-oceanu\/","url_meta":{"origin":22158,"position":0},"title":"Sintra – na kra\u0144cu Europy, dotykaj\u0105c oceanu","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"21 kwietnia 2026","format":false,"excerpt":"Z Lizbony, ze stacji Rossio (gdzie na \u015bcianach azulejos prezentowa\u0142y produkty, z kt\u00f3rych s\u0142yn\u0119\u0142a Portugalia - owoce, wino, wyroby z korka itd.), ruszyli\u015bmy poci\u0105giem na zach\u00f3d. Min\u0119li\u015bmy dzi\u0119ki temu akwedukt Aqueduto das \u00c1guas Livres, do kt\u00f3rego pieszo mieliby\u015bmy za daleko, a znalaz\u0142 si\u0119 na naszej li\u015bcie atrakcji. Tego dnia na\u2026","rel":"","context":"W \u201ePodr\u00f3\u017ce zagraniczne"","block_context":{"text":"Podr\u00f3\u017ce zagraniczne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/podroze-zagraniczne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-03-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-03-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-03-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-03-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-03-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-03-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":661,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2018\/11\/20\/dolne-miasto-dzielnica-pelna-kolorytu\/","url_meta":{"origin":22158,"position":1},"title":"Dolne Miasto – dzielnica pe\u0142na kolorytu","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"20 listopada 2018","format":false,"excerpt":"Poprzednio mogli\u015bcie us\u0142ysze\u0107 o mojej ostatniej wizycie na Dolnym Mie\u015bcie w ramach tegorocznego spaceru bloger\u00f3w, tymczasem zapraszam Was w podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 zim\u0105 2015 roku. No w\u0142a\u015bnie, zim\u0105. Od kilku dni mamy w Gda\u0144sku temperatury bliskie zera, a \u017ce w\u00f3wczas by\u0142o podobnie, moje spacery trwa\u0142y zdecydowanie kr\u00f3cej. Tymczasem ja\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/37.Dolne-Miasto-2-300x225.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":22303,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/06\/02\/coimbra-dawna-stolica\/","url_meta":{"origin":22158,"position":2},"title":"Coimbra – dawna stolica","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"2 czerwca 2026","format":false,"excerpt":"Przy \u015bniadaniu ponownie spotkali\u015bmy mojego ulubionego kelnera, dzi\u0119ki czemu uci\u0119\u0142am sobie pogaw\u0119dk\u0119 po portugalsku, cho\u0107 kr\u00f3tsz\u0105 ni\u017c dzie\u0144 wcze\u015bniej ;) Po sko\u0144czonym posi\u0142ku przyzna\u0142am, \u017ce to nasz ostatni dzie\u0144 w stolicy, ale doda\u0142am skleconym po portugalsku zdaniem, \u017ce je\u015bli wr\u00f3cimy do Lizbony, to chc\u0119 tu spa\u0107 (\"Se n\u00f3s voltaremos a\u2026","rel":"","context":"W \u201ePodr\u00f3\u017ce zagraniczne"","block_context":{"text":"Podr\u00f3\u017ce zagraniczne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/podroze-zagraniczne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Portugalia-06-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Portugalia-06-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Portugalia-06-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Portugalia-06-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Portugalia-06-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Portugalia-06-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":2147,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/07\/30\/pieninski-park-narodowy-pierwszy-na-celowniku\/","url_meta":{"origin":22158,"position":3},"title":"Pieni\u0144ski Park Narodowy \u2013 pierwszy na celowniku","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"30 lipca 2019","format":false,"excerpt":"Ju\u017c nied\u0142ugo wyje\u017cd\u017cam na urlop, aby zwiedzi\u0107 kolejny polski park narodowy, uzna\u0142am zatem, \u017ce czas najwy\u017cszy zaprezentowa\u0107 Wam na blogu ten pierwszy ;) Dzi\u015b do\u015b\u0107 detaliczny wpis z pierwszego dnia wyprawy, gdy jeszcze pisa\u0142am na bie\u017c\u0105co, bo p\u00f3\u017aniej nieco mniej notowa\u0142am. Podczas kolejnych wycieczek nie pope\u0142ni\u0142am ju\u017c tego b\u0142\u0119du i\u2026","rel":"","context":"W \u201eParki Narodowe"","block_context":{"text":"Parki Narodowe","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/parki-narodowe\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Dzie%C5%84-1-podr%C3%B3%C5%BC-i-Szczawnica-11.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":21710,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/04\/07\/lizbona-siedemnascie-kilometrow-wsrod-schodkow-stolicy\/","url_meta":{"origin":22158,"position":4},"title":"Lizbona – siedemna\u015bcie kilometr\u00f3w w\u015br\u00f3d schodk\u00f3w stolicy","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"7 kwietnia 2026","format":false,"excerpt":"Nazajutrz, wci\u0105\u017c korzystaj\u0105c z pi\u0119knej pogody, zaplanowali\u015bmy spacer od centrum Lizbony na p\u00f3\u0142noc w stron\u0119 Parku Edwarda VII. Du\u017co energii doda\u0142o nam po\u017cywne \u015bniadanko w naszym hotelu. Kelnerka zaprowadzi\u0142a nas do stolika, pytaj\u0105c o preferencje co do ciep\u0142ych napoi. Micha\u0142 mia\u0142 okazj\u0119 napi\u0107 si\u0119 kawy, a ja, zdecydowanie fanka herbaty,\u2026","rel":"","context":"W \u201ePodr\u00f3\u017ce zagraniczne"","block_context":{"text":"Podr\u00f3\u017ce zagraniczne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/podroze-zagraniczne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-02-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-02-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-02-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-02-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-02-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Portugalia-02-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":21683,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2026\/03\/24\/portugalia-pierwszy-lot-w-zyciu\/","url_meta":{"origin":22158,"position":5},"title":"Portugalia – pierwszy lot w \u017cyciu","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"24 marca 2026","format":false,"excerpt":"Odk\u0105d pami\u0119tam, marzy\u0142am o odwiedzeniu Portugalii - zobaczeniu azulejos, zanurzeniu n\u00f3g w oceanie i zaznaniu po\u0142udniowego s\u0142o\u0144ca. Mniej wi\u0119cej rok czy dwa wcze\u015bniej z\u0142apa\u0142am zajawk\u0119 na nauk\u0119 j\u0119zyka portugalskiego. Gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tak\u017ce m\u00f3j Micha\u0142 chcia\u0142 odwiedzi\u0107 ten kraj, a nawet zastanawia\u0142 si\u0119, jak by\u0142oby tam zamieszka\u0107, automatycznie sta\u0142o\u2026","rel":"","context":"W \u201ePodr\u00f3\u017ce zagraniczne"","block_context":{"text":"Podr\u00f3\u017ce zagraniczne","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/podroze-zagraniczne\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Portugalia-01-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Portugalia-01-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Portugalia-01-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Portugalia-01-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Portugalia-01-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Portugalia-01-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22158"}],"version-history":[{"count":76,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26391,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22158\/revisions\/26391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}