{"id":13940,"date":"2022-11-01T06:00:00","date_gmt":"2022-11-01T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/?p=13940"},"modified":"2024-10-09T15:33:07","modified_gmt":"2024-10-09T13:33:07","slug":"urodziny-w-starogardzie-gdanskim-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2022\/11\/01\/urodziny-w-starogardzie-gdanskim-2\/","title":{"rendered":"Urodziny w Starogardzie Gda\u0144skim #2"},"content":{"rendered":"\n

Je\u015bli jeszcze nie czytali\u015bcie pierwszej cz\u0119\u015bci, zapraszam tutaj<\/a><\/strong> \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po zwiedzeniu tej cz\u0119\u015bci przej\u0119\u0142a nad nami piecz\u0119 inna pani, cho\u0107 nie brali\u015bmy spaceru z przewodnikiem. Musia\u0142a jednak otworzy\u0107 dla nas baszt\u0119 po s\u0105siedzku i widz\u0105c, \u017ce pojawi\u0142y si\u0119 w naszych g\u0142owach r\u00f3\u017cne pytania, po prostu zacz\u0119\u0142a na nie odpowiada\u0107. Nazwa\u0142a chocia\u017cby instrument stoj\u0105cy blisko wej\u015bcia \u2013 by\u0142a to fisharmonia. Ka\u017cde z nas mia\u0142o za sob\u0105 jakie\u015b epizody (u mnie naprawd\u0119 by\u0142 to epizod) nauki gry na instrumencie, wi\u0119c (nomen omen) widok fisharmonii zarezonowa\u0142 jako\u015b z nasz\u0105 ciekawo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Z obecn\u0105 Mart\u0105 zdecydowanie bardziej wsp\u00f3\u0142gra\u0142 kolejny element wystawy \u2013 mapka okolic Starogardu, mniej wi\u0119cej od Tczewa na p\u00f3\u0142nocy do \u015awiecia na po\u0142udniu. Poni\u017cej umieszczono urny, a po s\u0105siedzku zaprezentowano, jak ewoluowa\u0142 herb miasta od 1339 roku. Ca\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142y zdj\u0119cia z wykopalisk archeologicznych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dalej opisano histori\u0119 miasta. Na drewnianej tablicy zaprezentowano skr\u00f3cone kalendarium. W kolejnych gablotach mie\u015bci\u0142y si\u0119 podzielone na \u201eepoki\u201d przedmioty i fotografie \u2013 \u015blady z dziej\u00f3w Starogardu Gda\u0144skiego. Na mapie namalowano tras\u0119 misji chrystianizacyjnej \u015bwi\u0119tego Wojciecha, w stron\u0119 Gda\u0144ska wiod\u0105c\u0105 m.in. przez Starogard.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W pierwszych gablotach eksponaty przenosi\u0142y nas w okres przed nasz\u0105 er\u0105. Po\u015br\u00f3d rozlicznych urn zaciekawi\u0142a mnie bardziej popielnica twarzowa (tu replika). Dalej pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c paciorki, w tym bursztynowe. Po\u015br\u00f3d wzbogacaj\u0105cych wystaw\u0119 zdj\u0119\u0107 i rysunk\u00f3w, mojego kompana zaintrygowa\u0142o, czym by\u0142a haftka. Skojarzy\u0142a mi si\u0119 wyprawa do Pruszcza Gda\u0144skiego<\/a><\/strong>, gdzie pani t\u0142umaczy\u0142a nam rodzaje upi\u0119\u0107 i co one m\u00f3wi\u0105 archeologom. Tymczasem mnie zaintrygowa\u0142o zdj\u0119cie cofaj\u0105ce nas nieco bli\u017cej w historii \u2013 prezentuj\u0105ce bowiem Forstera, ofiaruj\u0105cego Hitlerowi urn\u0119 z Kierwa\u0142du. S\u0105dz\u0105c po dacie (19 wrze\u015bnia 1939 roku) musia\u0142o to by\u0107 w momencie wizyty Hitlera w Gda\u0144sku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kolejna cz\u0119\u015b\u0107 przenosi\u0142a nas w okres wczesno\u015bredniowieczny, tj. od VII do XII wieku. Tu jeszcze urn by\u0142o sporo. Kolejna z gablot by\u0142a ju\u017c bardziej \u201epapierowa\u201d, a nawi\u0105zywa\u0142a do dw\u00f3ch zakon\u00f3w, kt\u00f3re na tym obszarze zaznaczy\u0142y swoj\u0105 obecno\u015b\u0107. Pierwsi byli Joannici, natomiast p\u00f3\u017aniej Starogard zosta\u0142 w\u0142\u0105czony w sie\u0107 posiad\u0142o\u015bci Krzy\u017cackich. To Ci ostatni nadali miastu prawo che\u0142mi\u0144skie w 1348 roku, a kilka lat wcze\u015bniej Starogard otrzyma\u0142, jak ju\u017c wspomnia\u0142am, pierwszy herb, ale tak\u017ce pierwsz\u0105 piecz\u0119\u0107 miejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie XV wieku walczono o odzyskanie Starogardu z r\u0105k krzy\u017cackich, w czym sw\u00f3j udzia\u0142 mia\u0142 Zwi\u0105zek Pruski. Wspomniano tak\u017ce o roli \u00f3wcze\u015bnie panuj\u0105cego w Polsce Kazimierza Jagiello\u0144czyka. Na jednej z tablic przedstawiono map\u0119 Pomorza wraz z podzia\u0142em wed\u0142ug przynale\u017cno\u015bci poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w, ale tak\u017ce plan Starogardu z oznaczeniem po\u0142o\u017cenia Obozu Polskiego. Na pierwszej ze wspomnianych map znalaz\u0142y si\u0119 prawie wszystkie \u201enasze\u201d miasta: w tym L\u0119bork i Gda\u0144sk, oczywi\u015bcie sam Starogard, ale te\u017c odwiedzone przeze mnie nied\u0142ugo wcze\u015bniej Sztum<\/a><\/strong>, Kwidzyn<\/a><\/strong> i Gniew<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

W kilku miejscach na pi\u0119trze do gablot dodano zagadki, prawdopodobnie dla grup szkolnych, kt\u00f3re odwiedza\u0142y muzeum. Pierwsz\u0105 napotkan\u0105 przez nas kartk\u0119 opatrzono tytu\u0142em \u201eArcheoprzygoda\u201d i polega\u0142a na odszyfrowaniu kodu obrazkowego.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Pr\u00f3buj\u0119 prze\u017cy\u0107 przygod\u0119 \u2013 wczu\u0142 si\u0119 m\u00f3j kompan.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ostatecznie Starogard sta\u0142 si\u0119 miastem Rzeczpospolitej w 1466 roku, po ucieczce Krzy\u017cak\u00f3w, zl\u0119knionych na skutek obserwowania losu ich wsp\u00f3\u0142braci w innych odzyskiwanych miejscowo\u015bciach, np. Chojnicach. W mie\u015bcie pojawi\u0142y si\u0119 drewniane wodoci\u0105gi, a fragment takiego by\u0142 w\u0142a\u015bnie eksponowany na wystawie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pod koniec XVIII wieku Starogard podzieli\u0142 losy innych miast zaj\u0119tych zaborem pruskim, przez co post\u0119powa\u0142a tam germanizacja. Jednocze\u015bnie wiek XIX \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 ze wzrostem gospodarczym w mie\u015bcie i po\u015br\u00f3d rozlicznych wymienionych na tablicy i w gablotach zak\u0142ad\u00f3w, znalaz\u0142y si\u0119 ten zwi\u0105zany z Winkelhausenem (1846 rok) czy m\u0142yny Wiecherta (rozbudowa w 1872 roku). Oba nazwiska pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej na naszej trasie, ale poza nimi znajomo brzmia\u0142o te\u017c nazwisko w\u0142a\u015bciciela fabryki tytoniu \u2013 Goldfarba. Dalej wspomniano o reakcjach spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego, kt\u00f3re opiera\u0142o si\u0119 germanizacji. Pad\u0142o nazwisko Floriana Ceynowy, ale tak\u017ce, przenosz\u0105c si\u0119 ju\u017c do pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku, natrafi\u0142am na nazwy starogardzkich towarzystw, kt\u00f3rych nazwy kojarzy\u0142am w\u0142a\u015bciwie z Gda\u0144skiem, st\u0105d ciekawi\u0142o mnie, czy mia\u0142y po prostu wi\u0119ksze zasi\u0119gi, a mo\u017ce zbie\u017cno\u015b\u0107 nazw by\u0142a nieprzypadkowa ze wzgl\u0119du na pewien rodzaj solidarno\u015bci obu spo\u0142ecze\u0144stw miejskich. Z eksponat\u00f3w niezwykle przyku\u0142a m\u00f3j wzrok ksi\u0119ga w sk\u00f3rzanej oprawie (album do zdj\u0119\u0107 cz\u0142onk\u00f3w Magistratu Miejskiego).<\/p>\n\n\n\n

Przy kolejnej gablocie, w rogu, sta\u0142 manekin, ubrany w historyczny str\u00f3j, kt\u00f3rego jednak momentalnie okre\u015blili\u015bmy jako \u201emanekina z H&M-u\u201d ze wzgl\u0119du na poz\u0119 z wychylonym charakterystycznie bioderkiem i g\u0119ste, d\u0142ugie rz\u0119sy \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po pierwszej wojnie \u015bwiatowej sytuacja Polak\u00f3w w Starogardzie wci\u0105\u017c nie by\u0142a \u0142atwa, ale starano si\u0119 o powr\u00f3t do Macierzy, a w 1920 roku wkroczy\u0142a tu armia Hallera. Na ekspozycji rzuca\u0142o si\u0119 w oczy nazwisko Czes\u0142awa Nag\u00f3rskiego, kt\u00f3ry zosta\u0142 pierwszym starost\u0105 powiatowym, tymczasem burmistrzem obrano Jana Buchholza. Znalaz\u0142o si\u0119 tam te\u017c zdj\u0119cie prezentuj\u0105ce wszystkich cz\u0142onk\u00f3w magistratu. Pojawi\u0142a si\u0119 polska prasa. W gablotach naprzeciwko umieszczono r\u00f3wnie\u017c pami\u0105tki po 2. Pu\u0142ku Szwole\u017cer\u00f3w Rokitnia\u0144skich. Spodoba\u0142a mi si\u0119 te\u017c taka prezentuj\u0105ca liczne historyczne poczt\u00f3wki ilustruj\u0105ce r\u00f3\u017cne oblicza Starogardu.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u017c przed wyj\u015bciem zaintrygowa\u0142o nas jeszcze zdj\u0119cie figury Chrystusa Starogardzkiego, widzianego ju\u017c przy ko\u015bciele farnym. Rze\u017aba pochodzi\u0142a z 1325 roku, ale nie znano warsztatu, kt\u00f3ry j\u0105 wykona\u0142, okre\u015blono go jedynie jako warsztat pomorski. Wychodz\u0105c, poprosili\u015bmy pani\u0105 o zrobienie nam zdj\u0119cia na tle Baszty Gda\u0144skiej. Przyjrza\u0142am si\u0119 te\u017c tablicy na jej \u015bcianie \u2013 zosta\u0142a ufundowana przez Joannit\u00f3w na rocznic\u0119 ich bytno\u015bci tutaj.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pani zaprowadzi\u0142a nas na rynek, do ratusza. Zacz\u0119\u0142o pada\u0107, ale mieli\u015bmy to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce chowali\u015bmy si\u0119 przecie\u017c pod dach. Wystawa z jednej strony by\u0142a tablicowa, ale pod tablicami wzd\u0142u\u017c \u015bcian znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c gabloty. Odnios\u0142am poczucie, \u017ce mog\u0142a to by\u0107 wystawa czasowa. Opowiada\u0142a o dziejach \u0142owiectwa na terenach mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 a Niemnem. Nad wej\u015bciem by\u0142 pi\u0119kny drewniany zegar z rze\u017abionymi ptakami. P\u00f3\u017aniej obydwoje przyj\u0119li\u015bmy inne strategie, ale fotografowali\u015bmy r\u00f3wnie zaci\u0119cie. M\u00f3j ch\u0142opak drepta\u0142 od \u015bciany do \u015bciany, dziel\u0105c uwag\u0119 mi\u0119dzy gabloty i tablice. Sama postanowi\u0142am przej\u015b\u0107 dwa k\u00f3\u0142ka, ale najpierw skupi\u0142am si\u0119 na tablicach, a p\u00f3\u017aniej da\u0142am sobie czas na zawarto\u015b\u0107 gablot.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tablice opowiada\u0142y najpierw o zwierzynie \u0142ownej, a nast\u0119pnie prezentowa\u0142y histori\u0119 polowa\u0144 w spos\u00f3b chronologiczny, od prawa \u0142owieckiego w czasach krzy\u017cackich pocz\u0105wszy. Ponownie znale\u017ali\u015bmy si\u0119 przed mapk\u0105, tym razem niemieckoj\u0119zyczn\u0105, ale zawieraj\u0105c\u0105 wszystkie miasta, kt\u00f3re by\u0142y nam bliskie, a dzi\u0119ki temu nie mieli\u015bmy problemu ich rozszyfrowa\u0107 \ud83d\ude09 Oczywi\u015bcie polowanie by\u0142o przywilejem ludzi, kt\u00f3rzy zarz\u0105dzali danym terenem w szerszym uj\u0119ciu, np. cesarza czy kr\u00f3la. Niesamowit\u0105 ciekawostk\u0105 by\u0142a dla mnie historia G\u00f6ringa, kt\u00f3ry zainteresowa\u0142 si\u0119 terenem nazwanym Nadle\u015bnictwem Elchwald, Lasem \u0141osi. Przyje\u017cd\u017ca\u0142 tam regularnie, niejednokrotnie z go\u015b\u0107mi, aby polowa\u0107, nawet podczas wojny. Nie potrafi\u0142 si\u0119 jednak pogodzi\u0107 z faktem, \u017ce nie by\u0142 dobrym my\u015bliwym, a po jednym z polowa\u0144, gdzie jego go\u015b\u0107 ustrzeli\u0142 zwierz\u0119, na kt\u00f3re szykowa\u0142 si\u0119 G\u00f6ring, uzna\u0142 on, \u017ce od tej pory tylko on mo\u017ce tam polowa\u0107, nie za\u015b jego go\u015bcie. Warto w poszukiwaniu intryguj\u0105cych element\u00f3w cofn\u0105\u0107 si\u0119 tak\u017ce do lat dwudziestolecia. Z jednej strony cesarz Wilhelm II oponowa\u0142, by G\u00f6ring nocowa\u0142 w jego dworze w Romintach, w zwi\u0105zku z czym ten zbudowa\u0142 sobie w\u0142asny, z drugiej po\u015br\u00f3d zdj\u0119\u0107 z polowa\u0144 na jednym obok G\u00f6ringa widnia\u0142 polski prezydent Mo\u015bcicki, gdzie dwa lata p\u00f3\u017aniej wybuch\u0142a wojna, w kt\u00f3rej Polska i Niemcy by\u0142y po przeciwnych stronach barykady.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Je\u015bli chodzi o gabloty, by\u0142y tam rze\u017aby (np. z drewna czy poro\u017cy), odznaczenia, medale, ksi\u0105\u017cki, poczt\u00f3wki i inne elementy zwi\u0105zane z \u0142owiectwem czy patronem my\u015bliwych \u2013 \u015bwi\u0119tym Hubertem. Ogl\u0105da\u0142am z ch\u0119ci\u0105 naczynia ze scenkami rodzajowymi z polowa\u0144 czy ze zwierz\u0119tami. Z ciekawostek \u2013 dopatrzy\u0142am si\u0119 tam odznaczenia zwi\u0105zanego z Woli\u0144skim Parkiem Narodowym.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po opuszczeniu muzeum i przej\u015bciu przez rynek poszli\u015bmy ku ulicy Wodnej, gdzie na jej ko\u0144cu mie\u015bci\u0142a si\u0119 ostatnia z zachowanych baszt \u2013 Baszta M\u0142y\u0144ska. A \u017ce pora by\u0142a ju\u017c obiadowa, postanowili\u015bmy odwiedzi\u0107 obczajony przeze mnie wcze\u015bniej lokal: bar restauracyjny Szczygie\u0142. Po drodze natrafili\u015bmy jeszcze na Pomnik Niepodleg\u0142o\u015bci przy ulicy Paderewskiego, na kamienicy nieopodal zaintrygowa\u0142y mnie p\u0142askorze\u017aby, a niemal\u017ce u celu przyjrzeli\u015bmy si\u0119 oboje zasznurowanym figurom ogrodowym przed sklepem z tego typu asortymentem.<\/p>\n\n\n\n

Sam obiad, dwudaniowy, by\u0142 na tyle syc\u0105cy, \u017ce sama zupa pewnie wystarczy\u0142aby na zaspokojenie g\u0142odu prawie w zupe\u0142no\u015bci, a drugie danie, na wielkim talerzu, wymaga\u0142o ju\u017c ode mnie nie lada walki. Zdecydowanie jednak obojgu nam smakowa\u0142o, a ceny by\u0142y bardzo korzystne wzgl\u0119dem porcji i jako\u015bci. Podczas tego przystanku przegadali\u015bmy te\u017c nasz dalszy plan zwiedzania i unikn\u0119li\u015bmy kolejnego deszczu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po obiedzie ruszyli\u015bmy zatem ku farze \u015bw. Mateusza. Tym razem okoliczno\u015bci pozwoli\u0142y zajrze\u0107 do jej wn\u0119trza. By\u0142a najstarszym starogardzkim zabytkiem, pochodz\u0105cym z XIV wieku, cho\u0107 wyposa\u017cenie datowano na nieco p\u00f3\u017aniejsze. W 1930 roku odnaleziono na strychu wspomnian\u0105 ju\u017c rze\u017ab\u0119 \u201eChrystusa Starogardzkiego\u201d, pochodz\u0105c\u0105 z 1320 roku \u2013 tablica opisywa\u0142a j\u0105 jako najstarsz\u0105 pomorsk\u0105 rze\u017ab\u0119 gotyck\u0105. Tu mie\u015bci\u0142a si\u0119 replika, w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie orygina\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Wn\u0119trze pod k\u0105tem architektonicznym zachowa\u0142o charakter gotycki. W nawie bocznej od razu zauwa\u017cy\u0142am sklepienia gwia\u017adziste. Natomiast je\u015bli chodzi o wyposa\u017cenie, wygl\u0105da\u0142o zbyt bogato jak na gotyk. Pomijaj\u0105c zdobion\u0105 ambon\u0119 na lewo od prezbiterium, \u015bwi\u0105tyni\u0119 zaaran\u017cowano do\u015b\u0107 symetrycznie. W tym samym stylu co ambon\u0119 wykonano konfesjona\u0142y, zlokalizowane na tyle ko\u015bcio\u0142a. Ciekawostk\u0105 by\u0142 fresk nad prezbiterium \u2013 uda\u0142o mi si\u0119 doczyta\u0107, \u017ce mia\u0142 przedstawia\u0107 S\u0105d Ostateczny. Przeszli\u015bmy si\u0119 przez ca\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142, po czym wyszli\u015bmy g\u0142\u00f3wnym wej\u015bciem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

St\u0105d mo\u017cna by\u0142o z g\u00f3ry obserwowa\u0107 park po drugiej stronie rzeki. Po\u015br\u00f3d zieleni wypatrzy\u0142am pomnik.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Ciekawe, czyj jest ten pomnik? \u2013 zastanowi\u0142o mnie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Mo\u017ce Mickiewicza \u2013 podrzuci\u0142 pomys\u0142 m\u00f3j towarzysz.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Ma stop\u0119 tak jedn\u0105 do ty\u0142u, przynajmniej ja to tak widz\u0119 z tej odleg\u0142o\u015bci \u2013 za\u017cartowa\u0142am, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie, \u017ce moja kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 cz\u0119sto generowa\u0142a r\u00f3\u017cne zabawne sytuacje, kt\u00f3re prze\u017cywali\u015bmy razem.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Rozta\u0144czony mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jedni wol\u0105 \u201eDziady\u201d, inni wol\u0105 dancing \u2013 za\u015bmia\u0142am si\u0119, nawi\u0105zuj\u0105c do propozycji z Mickiewiczem i tak mnie sam\u0105 to rozbawi\u0142o, \u017ce a\u017c pop\u0142aka\u0142am si\u0119 ze \u015bmiechu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej przeszli\u015bmy obok dzwonnicy i wyszli\u015bmy ku ulicy, kieruj\u0105c si\u0119 nast\u0119pnie w stron\u0119 mostu nad Wierzyc\u0105. Tu\u017c za nim zeszli\u015bmy jednak w lewo z ulicy Hallera, do Parku Miejskiego. Po\u015bwi\u0119cili\u015bmy kolejnych par\u0119 minut na sesj\u0119 zdj\u0119ciow\u0105, tym razem na pomo\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Min\u0119li\u015bmy posta\u0107 widzian\u0105 z g\u00f3ry, zdecydowanie kobiec\u0105, cho\u0107 mia\u0142a kr\u00f3tkie, kr\u0119cone w\u0142osy. Nosi\u0142a sukni\u0119, a jej bose stopy wyda\u0142y mi si\u0119 nieproporcjonalnie du\u017ce. Nie by\u0142a podpisana, ale trzyma\u0142a dzban, z kt\u00f3rego strumieniem la\u0142a si\u0119 woda. Podeszli\u015bmy na drugi brzeg Wierzycy, na wysoko\u015bci fary, tym razem fotografuj\u0105c j\u0105 z do\u0142u, niczym na zakupionej wcze\u015bniej poczt\u00f3wce, ale zdecydowanie nasze kadry dzieli\u0142y lata. Bawi\u0142am si\u0119 chwil\u0119 tym uj\u0119ciem, po czym po prostu stan\u0119li\u015bmy i rozmawiali\u015bmy. W\u0119druj\u0105c dalej przez park, natrafili\u015bmy na herb miejski z kostek innej barwy w chodniku oraz na fontann\u0119. Nieopodal mie\u015bci\u0142a si\u0119 t\u0119\u017cnia wodna. Nauczona niedawnym pobytem w Rabce, opowiedzia\u0142am, jak tury\u015bci chodzili wok\u00f3\u0142 niej i wdychali opary solanki. Uwag\u0119 nas obojga przyci\u0105gn\u0105\u0142 jeszcze zegar s\u0142oneczny.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Park opu\u015bcili\u015bmy totalnie losowym mostem, kieruj\u0105c si\u0119 mniej wi\u0119cej na ulic\u0119 Chojnick\u0105, po jego przekroczeniu posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 GPS-em. Byli\u015bmy ju\u017c w pobli\u017cu Skweru 100-lecia powrotu Starogardu do Macierzy, co swoj\u0105 drog\u0105 mia\u0142o miejsce relatywnie niedawno (1920-2020). Mie\u015bci\u0142 si\u0119 tam pomnik ku pami\u0119ci 2. Pu\u0142ku Szwole\u017cer\u00f3w Rokitnia\u0144skich, kt\u00f3rzy podczas II wojny \u015bwiatowej walczyli w wielu bitwach na terenie Polski, ale i Europy.<\/p>\n\n\n\n

\u00d3w pu\u0142k dosta\u0142 tak\u017ce po s\u0105siedzku swoj\u0105 ulic\u0119 i w\u0142a\u015bnie ni\u0105 ruszyli\u015bmy dalej. Min\u0119li\u015bmy przy tym dwie nekropolie, kt\u00f3rych nie odwiedzali\u015bmy, ale nasz\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142a brama z p\u0142askorze\u017ab\u0105 na wej\u015bciu na pierwszy z cmentarzy. Tymczasem my mieli\u015bmy na celowniku kirkut czyli dawny cmentarz \u017cydowski. A \u017ce do trzech razy sztuka, tym razem delikatne opady trafi\u0142y si\u0119, gdy nie by\u0142o \u017cadnego dachu w pobli\u017cu, ale kaptury i parasole wystarczy\u0142y. Bardziej ni\u017c deszcz, buty zmoczy\u0142a mi mokra trawa pomi\u0119dzy macewami, gdy ju\u017c znale\u017ali\u015bmy cmentarz, po\u0142o\u017cony w s\u0105siedztwie wsp\u00f3\u0142czesnego ko\u015bcio\u0142a pw. NMP Matki Ko\u015bcio\u0142a, przy ulicy Bohater\u00f3w Getta. Byli\u015bmy nieco zasmuceni, \u017ce zostawiono go w\u0142a\u015bciwie samemu sobie. Widzieli\u015bmy kilkana\u015bcie macew, ale raptem do kilku uda\u0142o si\u0119 doj\u015b\u0107 ze wzgl\u0119du na g\u0119st\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zawr\u00f3cili\u015bmy znan\u0105 tras\u0105 do ulicy Chojnickiej i zacz\u0119li\u015bmy szuka\u0107 numeru 30. Pod wspomnianym numerem znajdowa\u0142a si\u0119 kamienica z drewnian\u0105 rze\u017ab\u0105 Starogardzkiego Murzynka. Nawi\u0105zywa\u0142a do rzeczywistej postaci z XIX wieku. M\u0142odzieniec zosta\u0142 tu przywieziony jako niewolnik przez niemieckiego kupca i podr\u00f3\u017cnika, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 knajp\u0119 \u201ePod Czarnym Stachem\u201d. Sprowadza\u0142 tak\u017ce z Afryki towary takie jak kawa, kakao, banany czy orzechy. Murzynek pracowa\u0142 od rana do nocy, z dala od domu, niedostosowany do klimatu \u015brodkowej Europy i nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej zmar\u0142. Rozpocz\u0119\u0142o to pasmo nieszcz\u0119\u015b\u0107 w \u017cyciu karczmarza, kt\u00f3ry widzia\u0142 w tym kar\u0119 za swoje post\u0119powanie, dlatego umie\u015bci\u0142 na po\u0142udniowej, nas\u0142onecznionej \u015bcianie rze\u017ab\u0119 Murzynka.<\/p>\n\n\n\n

Mieli\u015bmy za sob\u0105 ju\u017c niemal wszystkie punkty z listy. Skierowali\u015bmy si\u0119 na po\u0142udnie. Natrafili\u015bmy na budynek stra\u017cy po\u017carnej, gdzie wyeksponowano sprz\u0119t stra\u017cacki i figur\u0119 \u015bwi\u0119tego Floriana. Po drodze zaciekawi\u0142a mnie \u0142adnie zdobiona kamienica, ale ze wzgl\u0119du na sta\u0142y ruch samochodowy trudno by\u0142o j\u0105 sfotografowa\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Skr\u0119cili\u015bmy w ulic\u0119 Pomorsk\u0105, po czym z alei Jana Paw\u0142a II zeszli\u015bmy na \u015bcie\u017ck\u0119 prowadz\u0105c\u0105 do Parku Nowe Oblicze. By\u0142y tam sporych gabaryt\u00f3w plac zabaw, murale, ale nas najbardziej zaintrygowa\u0142a fontanna-globus z zaznaczon\u0105 Polsk\u0105, a w niej miastem Starogard Gda\u0144ski.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nieopodal widnia\u0142a ju\u017c bry\u0142a ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Wojciecha. O dziwo, rze\u017aby po\u0142o\u017cone tu\u017c obok wcale nie przedstawia\u0142y tego m\u0119czennika. Jedna, naprzeciw wej\u015bcia do ko\u015bcio\u0142a (swoj\u0105 drog\u0105 zamkni\u0119tego, wi\u0119c nie obejrzeli\u015bmy \u015bwi\u0105tyni w \u015brodku) przedstawia\u0142a Matk\u0119 Bosk\u0105. Tymczasem nieco z boku umieszczono pomnik Jana Paw\u0142a II, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego na tablicach prezentowano wybrane cytaty papieskie. Niekt\u00f3re wyda\u0142y mi si\u0119 naprawd\u0119 inspiruj\u0105ce, w sensie daj\u0105ce do my\u015blenia. Na \u015bcianie \u015bwi\u0105tyni umieszczono tablic\u0119 informacyjn\u0105, \u017ce jest to zabytek z lat 30. XX wieku, a druga upami\u0119tnia\u0142a ksi\u0119dza Szumana, jednego z budowniczych \u015bwi\u0105tyni. Na koniec dopatrzyli\u015bmy si\u0119 po\u0142o\u017conej kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w dalej figury \u015bwi\u0119tego Wojciecha, zatem podeszli\u015bmy bli\u017cej, sfotografowali\u015bmy j\u0105 i pr\u00f3bowali\u015bmy rozszyfrowa\u0107 (uda\u0142o si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107) umieszczonych na cokole pomnika, cho\u0107 bez wyja\u015bnienia, dat.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mijaj\u0105c rozliczne remonty i nie bez przyg\u00f3d znale\u017ali\u015bmy przystanek PKS. Wr\u00f3cili\u015bmy do Gda\u0144ska w cieplutkim autobusie, zajadaj\u0105c cukierki i ci\u0105gle si\u0119 \u015bmiej\u0105c. Tak sp\u0119dza\u0107 urodziny mog\u0142abym ju\u017c zawsze \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli jeszcze nie czytali\u015bcie pierwszej cz\u0119\u015bci, zapraszam tutaj \ud83d\ude42 Po zwiedzeniu tej cz\u0119\u015bci przej\u0119\u0142a nad nami piecz\u0119 inna pani, cho\u0107 nie brali\u015bmy spaceru z przewodnikiem. Musia\u0142a jednak otworzy\u0107 dla nasCzytaj dalejUrodziny w Starogardzie Gda\u0144skim #2<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-13940","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-marta-odkrywa-pomorskie"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pabyF6-3CQ","jetpack-related-posts":[{"id":1107,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/03\/02\/malbork-odslona-druga-sladami-krzyzakow\/","url_meta":{"origin":13940,"position":0},"title":"Malbork – ods\u0142ona druga – \u015bladami Krzy\u017cak\u00f3w","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"2 marca 2019","format":false,"excerpt":"Odwiedzili\u015bcie ze mn\u0105 ju\u017c w zesz\u0142ym tygodniu par\u0119 malborskich zakamark\u00f3w (tutaj). Dzi\u015b zapraszam Was na dalszy ci\u0105g opowie\u015bci... :) Wkr\u00f3tce spacerowali\u015bmy ju\u017c po refektarzu i zdecydowanie ten typ sal wyda\u0142 mi si\u0119 najciekawszy. Urz\u0105dzano w nich przyj\u0119cia, wi\u0119c cechowa\u0142a je przestronno\u015b\u0107. Filary by\u0142y zdobione r\u00f3\u017cnorakimi rze\u017abionymi motywami, a \u015bciany \u2013\u2026","rel":"","context":"W \u201eMarta odkrywa... pomorskie!"","block_context":{"text":"Marta odkrywa... pomorskie!","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/marta-odkrywa-pomorskie\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/01.Powiat-malborski-671.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/01.Powiat-malborski-671.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/01.Powiat-malborski-671.jpg?resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/01.Powiat-malborski-671.jpg?resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":5498,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2020\/11\/14\/stutthof\/","url_meta":{"origin":13940,"position":1},"title":"Stutthof","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"14 listopada 2020","format":false,"excerpt":"Klimat jesienny wpasowywa\u0142 si\u0119 idealnie w klimat miejsca, kt\u00f3re postanowi\u0142y\u015bmy odwiedzi\u0107. \u201e-\u0142y\u015bmy\u201d, bo inicjatywa powsta\u0142a w babskim gronie kilku dziewczyn z kursu przewodnickiego, ale ostatecznie pojecha\u0142am z dwiema dziewczynami i ch\u0142opakiem jednej z nich. Pad\u0142o na 10 listopada 2018 roku. Celem naszego wyjazdu by\u0142 dawny ob\u00f3z Stutthof. Zale\u017ca\u0142o mi na\u2026","rel":"","context":"W \u201eMarta odkrywa... pomorskie!"","block_context":{"text":"Marta odkrywa... pomorskie!","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/marta-odkrywa-pomorskie\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/20181110_103336.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/20181110_103336.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/20181110_103336.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/20181110_103336.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":767,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2018\/12\/08\/mlyniska-uwaga-kontrola\/","url_meta":{"origin":13940,"position":2},"title":"M\u0142yniska – „Uwaga, kontrola!”","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"8 grudnia 2018","format":false,"excerpt":"Wiecie, zastanawia\u0142am si\u0119, jak przygotowa\u0107 ten wpis. Bo w\u0142a\u015bciwie M\u0142yniska realizowa\u0142am do sp\u00f3\u0142ki z G\u00f3rnym Wrzeszczem. Ale przecie\u017c to spory obszar i zwiedzenie go zaj\u0119\u0142o mi a\u017c siedem spacer\u00f3w! Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie wyobra\u017cam sobie zmie\u015bci\u0107 tego w jednym tek\u015bcie. Zw\u0142aszcza, \u017ce ka\u017cda z tych przestrzeni kojarzy\u0142a mi si\u0119 indywidualnie, z\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/44.M%C5%82yniska-114-300x225.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9052,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2021\/11\/30\/olsztyn-moj-urodzinowy-prezent-1\/","url_meta":{"origin":13940,"position":3},"title":"Olsztyn – m\u00f3j urodzinowy prezent #1","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"30 listopada 2021","format":false,"excerpt":"Na swoj\u0105 wypraw\u0119 urodzinow\u0105 wybra\u0142am Olsztyn. By\u0142 na tyle blisko, \u017ce mog\u0142am w nied\u0142ugim czasie dojecha\u0107 tam poci\u0105giem, a zwiedzenie go na spokojnie w dwa dni wyda\u0142o mi si\u0119 mo\u017cliwe. Jednocze\u015bnie wpisywa\u0142 si\u0119 w m\u00f3j plan zobaczenia wszystkich miast wojew\u00f3dzkich w Polsce. Gdy dodatkowo pozna\u0142am jaki\u015b czas wcze\u015bniej mieszkank\u0119 Olsztyna,\u2026","rel":"","context":"W \u201eMiasta wojew\u00f3dzkie"","block_context":{"text":"Miasta wojew\u00f3dzkie","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/miasta-wojewodzkie\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20210922_071143.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20210922_071143.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20210922_071143.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20210922_071143.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":1729,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/05\/28\/osowa-kraina-niezwyklych-spotkan-cz-1\/","url_meta":{"origin":13940,"position":4},"title":"Osowa – kraina niezwyk\u0142ych spotka\u0144 (cz.1)","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"28 maja 2019","format":false,"excerpt":"Gdy przygotowywa\u0142am si\u0119 do tego wpisu, pomy\u015bla\u0142am, \u017ce zmie\u015bci\u0107 w nim a\u017c cztery wycieczki by\u0142oby trudno. Tyle bowiem odby\u0142am wypraw po Osowej, a ka\u017cda z nich mia\u0142a odr\u0119bn\u0105 specyfik\u0119, wi\u0119c uog\u00f3lnianie ich uzna\u0142am za bardzo nie na miejscu. Dlatego podzieli\u0142am opowie\u015b\u0107 o tej dzielnicy na dwie cz\u0119\u015bci. Jedn\u0105 mo\u017cecie przeczyta\u0107\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/77.Osowa-35.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/77.Osowa-35.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/77.Osowa-35.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/77.Osowa-35.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":961,"url":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/2019\/01\/08\/karczemki-kielpino-gorne-szadolki-rebowo-okolice-obwodnicy\/","url_meta":{"origin":13940,"position":5},"title":"Karczemki, Kie\u0142pino G\u00f3rne, Szad\u00f3\u0142ki, R\u0119bowo \u2013 okolice obwodnicy","author":"Palcem po mapie, stop\u0105 po ziemi","date":"8 stycznia 2019","format":false,"excerpt":"Po d\u0142u\u017cszej przerwie wracamy do gda\u0144skich przestrzeni. Dzi\u015b zabieram Was na spacer w okolice obwodnicy na po\u0142udniu miasta. Zwiedza\u0142am te dzielnice wiosn\u0105 2015 roku. Nie mia\u0142am okazji wr\u00f3ci\u0107 tam p\u00f3\u017aniej... mo\u017ce czas najwy\u017cszy? Gda\u0144sk ca\u0142y czas ro\u015bnie i dynamicznie si\u0119 rozwija, wi\u0119c mog\u0142abym pewnych jego fragment\u00f3w nie pozna\u0107 po takim\u2026","rel":"","context":"W \u201eGda\u0144sk"","block_context":{"text":"Gda\u0144sk","link":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/category\/gdansk\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/49.Karczemki-Kie%C5%82pino-G%C3%B3rne-35.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/49.Karczemki-Kie%C5%82pino-G%C3%B3rne-35.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/49.Karczemki-Kie%C5%82pino-G%C3%B3rne-35.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/49.Karczemki-Kie%C5%82pino-G%C3%B3rne-35.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13940"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20905,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13940\/revisions\/20905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/palcempomapie-stopapoziemi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}